CFA Code of Ethics and Standards
Bộ quy tắc đạo đức và chuẩn mực hành nghề CFA
CFA Code of Ethics and Standards of Professional Conduct (bộ quy tắc đạo đức và chuẩn mực hành nghề CFA) là hệ thống quy tắc do CFA Institute ban hành, bắt buộc với hội viên và ứng viên CFA. Code of Ethics gồm 6 nguyên tắc chung, còn Standards of Professional Conduct gồm 7 nhóm chuẩn mực cụ thể. Mục tiêu là bảo vệ khách hàng, giữ niềm tin vào thị trường vốn và nghề đầu tư.
Explanation
Ngành đầu tư dựa trên niềm tin: khách hàng giao tiền và thông tin cho người họ không giám sát được hằng ngày. Bộ quy tắc CFA đặt ra chuẩn hành xử cao hơn mức pháp luật tối thiểu ở nhiều nước. Nguyên tắc chung là khi luật địa phương và chuẩn mực CFA khác nhau, hội viên phải tuân theo quy định khắt khe hơn.
Code of Ethics yêu cầu: hành động chính trực, có năng lực, siêng năng, tôn trọng; đặt lợi ích khách hàng và nghề nghiệp lên trên lợi ích cá nhân; cẩn trọng và độc lập khi phân tích; hành xử để nâng cao uy tín nghề; giữ gìn sự toàn vẹn của thị trường vốn; duy trì và phát triển năng lực chuyên môn. Bảy nhóm Standards gồm: I Professionalism (tính chuyên nghiệp), II Integrity of Capital Markets (toàn vẹn thị trường vốn, có MNPI và thao túng thị trường), III Duties to Clients (nghĩa vụ với khách hàng, có Loyalty, Fair Dealing, Suitability), IV Duties to Employers (nghĩa vụ với chủ lao động), V Investment Analysis, Recommendations, and Actions (phân tích, khuyến nghị, lưu hồ sơ), VI Conflicts of Interest (xung đột lợi ích) và VII Responsibilities as a CFA Institute Member or CFA Candidate (trách nhiệm của hội viên, ứng viên).
Cần phân biệt Code of Ethics (nguyên tắc định hướng) với Standards (yêu cầu hành vi cụ thể có hướng dẫn áp dụng). Bộ quy tắc cũng khác GIPS (Global Investment Performance Standards), là chuẩn mực trình bày kết quả đầu tư dành cho công ty quản lý tài sản. Vi phạm có thể dẫn tới khiển trách, đình chỉ hoặc tước quyền sử dụng danh hiệu CFA.
Ở Việt Nam, bộ quy tắc này không phải luật nhưng ngày càng được các công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán dùng làm chuẩn đạo đức nội bộ. Khi luật Việt Nam (ví dụ Luật Chứng khoán 2019) có quy định lỏng hơn, hội viên CFA hành nghề ở Việt Nam vẫn phải tuân theo chuẩn CFA.
Key Points
- 6 nguyên tắc trong Code of Ethics, 7 nhóm Standards of Professional Conduct.
- Luật địa phương và chuẩn mực CFA khác nhau thì theo quy định khắt khe hơn.
- Thứ tự ưu tiên: khách hàng, chủ lao động, rồi mới đến cá nhân.
- Fair Dealing: đối xử công bằng giữa các khách hàng, không nhất thiết như nhau.
- Bắt buộc với cả hội viên và ứng viên đang dự thi.
Examples
Worked Example
Phân bổ lệnh khớp một phần theo Fair Dealing
Chị Kiều Anh quản lý tài khoản cho hai khách hàng (số liệu giả định). Khách A cần mua 20.000 cổ phiếu, khách B cần mua 30.000 cổ phiếu cùng một mã. Chị gộp thành lệnh 50.000 cổ phiếu nhưng chỉ khớp được 30.000 cổ phiếu.
- Tỷ lệ khớp: 30.000 / 50.000 = 0,6, tức 60%.
- Phân bổ cho khách A: 20.000 × 60% = 12.000 cổ phiếu.
- Phân bổ cho khách B: 30.000 × 60% = 18.000 cổ phiếu.
- Kiểm tra: 12.000 + 18.000 = 30.000 cổ phiếu, cùng mức giá bình quân cho cả hai.
Phân bổ theo tỷ lệ (pro rata) với cùng giá bình quân đáp ứng Standard III(B) Fair Dealing. Nếu chị ưu tiên khớp đủ cho khách lớn hơn hoặc cho tài khoản của mình, đó là vi phạm.
Real-World Scenario
Quà tặng từ khách hàng và từ bên thứ ba
Anh Đinh Hoàng Nam, chuyên viên quản lý danh mục, được một khách hàng tặng vé du lịch trị giá 40 triệu đồng vì danh mục năm nay sinh lời tốt. Cùng lúc, một công ty chứng khoán mời anh đi nghỉ dưỡng miễn phí nếu chuyển thêm lệnh giao dịch qua họ.
Quà từ khách hàng sau khi có kết quả tốt có thể nhận nếu báo cáo chủ lao động (Standard IV(B) Additional Compensation Arrangements và hướng dẫn của I(B)). Lời mời của công ty chứng khoán gắn với việc chuyển lệnh đe doạ tính độc lập và khách quan theo Standard I(B), anh phải từ chối và báo bộ phận tuân thủ.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu CFA Level I
Một nhà phân tích sao chép nguyên văn một đoạn nhận định ngành từ báo cáo của công ty khác vào báo cáo của mình mà không ghi nguồn, nhưng có sửa vài chữ. Hỏi vi phạm chuẩn mực nào.
Vi phạm Standard I(C) Misrepresentation, cụ thể là đạo văn: dùng ý kiến, phân tích của người khác mà không ghi nguồn. Bẫy thường gặp là chọn V(A) Diligence and Reasonable Basis; chuẩn này liên quan việc có cơ sở hợp lý, còn lỗi chính ở đây là trình bày sai nguồn gốc.
Common Mistakes
Common Mistake
Tuân theo luật địa phương lỏng hơn
Một hội viên CFA làm việc ở quốc gia không có luật cấm giao dịch nội gián và mua 10.000 cổ phiếu sau khi được khách hàng doanh nghiệp tiết lộ kết quả quý chưa công bố, lý do là luật nước sở tại không cấm.
Theo Standard I(A) Knowledge of the Law, hội viên phải tuân theo quy định khắt khe hơn giữa luật địa phương và chuẩn mực CFA. Standard II(A) cấm hành vi này, nên đây là vi phạm dù hợp pháp tại nước sở tại.
- Cho rằng tuân thủ luật địa phương là đủ, kể cả khi luật lỏng hơn chuẩn mực CFA.
- Hiểu Fair Dealing là phải đối xử giống hệt nhau với mọi khách hàng.
- Nghĩ rằng ứng viên chưa đỗ thì chưa phải tuân thủ bộ quy tắc.
Exam Tip
Ethics chiếm tỷ trọng lớn ở CFA Level I và II, và kết quả phần này có thể quyết định đỗ trượt với thí sinh gần ngưỡng; học kỹ ví dụ áp dụng trong Standards of Practice Handbook.