Big Four accounting firms
Big4 kiểm toán
Big4 là gì? Bốn hãng kiểm toán lớn, công việc và lộ trình
Big4 là cách gọi chung bốn mạng lưới dịch vụ kiểm toán và tư vấn chuyên nghiệp lớn nhất thế giới: Deloitte, PwC, EY và KPMG. Cả bốn đều có công ty thành viên hoạt động tại Việt Nam, cung cấp dịch vụ kiểm toán, thuế, tư vấn và tư vấn giao dịch cho doanh nghiệp.
Vì sao Big4 là điểm đến của sinh viên kế toán, tài chính
Làm ở Big4 trong vài năm đầu sự nghiệp giống một khóa đào tạo thực chiến cường độ cao: bạn được tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp thuộc nhiều ngành, làm theo quy trình và chuẩn mực quốc tế, được đào tạo bài bản và làm việc với khách hàng từ rất sớm. Kinh nghiệm này được các doanh nghiệp, ngân hàng và quỹ đầu tư đánh giá cao khi tuyển vị trí kế toán trưởng, kiểm soát tài chính, FP&A hay phân tích đầu tư.
Đổi lại, cường độ công việc cao, đặc biệt trong mùa cao điểm. Nhiều người chọn Big4 như bệ phóng 2 đến 5 năm rồi chuyển sang doanh nghiệp, số khác ở lại theo lộ trình lên partner.
Big4 làm những mảng dịch vụ nào
Tên gọi bộ phận khác nhau giữa các hãng, nhưng nhìn chung gồm bốn nhóm. Kiểm toán và dịch vụ đảm bảo (Audit and Assurance) là mảng tuyển nhiều sinh viên mới tốt nghiệp nhất.
- Kiểm toán và đảm bảo: kiểm toán báo cáo tài chính, soát xét báo cáo giữa niên độ, các dịch vụ đảm bảo khác.
- Thuế: tư vấn tuân thủ thuế doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân cho người nước ngoài, chuyển giá, thuế quốc tế.
- Tư vấn (Consulting, Advisory): quản trị rủi ro, công nghệ, chuyển đổi số, cải tiến vận hành.
- Tư vấn giao dịch (Deal Advisory, Financial Advisory): thẩm định tài chính, định giá, hỗ trợ mua bán và sáp nhập.
Công việc và lộ trình trong mảng kiểm toán
Người mới vào thường ở vị trí trợ lý kiểm toán (Audit Associate hoặc Assistant), làm các phần hành như tiền, phải thu, hàng tồn kho, doanh thu, chi phí: đối chiếu chứng từ, gửi thư xác nhận, chứng kiến kiểm kê, thực hiện thủ tục phân tích. Lên Senior thì phụ trách cả cuộc kiểm toán ở hiện trường, hướng dẫn trợ lý và làm việc trực tiếp với kế toán trưởng khách hàng. Các cấp tiếp theo thường là Supervisor hoặc Assistant Manager, Manager, Senior Manager, Director và Partner; tên gọi cụ thể khác nhau giữa các hãng.
Mùa cao điểm (busy season) thường rơi vào khoảng từ tháng 12 đến tháng 3, tháng 4 năm sau, vì phần lớn doanh nghiệp Việt Nam kết thúc năm tài chính ngày 31.12 và phải nộp báo cáo tài chính đã kiểm toán trong vài tháng sau đó. Đây là giai đoạn làm thêm giờ nhiều nhất trong năm.
Chứng chỉ và tuyển dụng
Để ký báo cáo kiểm toán tại Việt Nam, kiểm toán viên cần chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp và đăng ký hành nghề theo Luật Kiểm toán độc lập. Nhiều người ở Big4 học ACCA hoặc các chứng chỉ quốc tế tương đương song song với công việc, và các hãng thường có chính sách hỗ trợ học chứng chỉ.
Quy trình tuyển dụng sinh viên thường gồm nộp hồ sơ trực tuyến, bài kiểm tra (tiếng Anh, tư duy logic, kiến thức kế toán tùy hãng), phỏng vấn nhóm hoặc cá nhân và vòng gặp quản lý. Lịch tuyển và thể thức thay đổi theo từng năm, nên hãy theo dõi trang tuyển dụng chính thức của từng hãng.
Example: Một thủ tục phân tích điển hình của trợ lý kiểm toán
Linh (nhân vật giả định) là trợ lý kiểm toán năm nhất, được giao phần hành phải thu khách hàng của Công ty Thành Đạt (số liệu giả định). Năm trước: doanh thu thuần 730 tỷ đồng, phải thu khách hàng cuối năm 90 tỷ. Năm nay: doanh thu 876 tỷ, phải thu cuối năm 144 tỷ đồng.
- Tăng trưởng doanh thu = (876 - 730) / 730 = 20%. Tăng trưởng phải thu = (144 - 90) / 90 = 60%.
- Số ngày thu tiền bình quân năm trước = 90 / 730 × 365 = 45 ngày.
- Số ngày thu tiền năm nay = 144 / 876 × 365 = 60 ngày, tăng 15 ngày.
- Nhận định: phải thu tăng nhanh gấp ba lần doanh thu, có thể do nới chính sách bán chịu, khách hàng chậm trả, hoặc rủi ro ghi nhận doanh thu sai kỳ cuối năm.
- Đề xuất thủ tục tiếp theo: gửi thư xác nhận số dư cho các khách hàng lớn, kiểm tra các hóa đơn bán hàng sát ngày 31.12 và tiền thu sau ngày khóa sổ, xem xét tuổi nợ để đánh giá dự phòng phải thu khó đòi.
Công việc kiểm toán không chỉ là đối chiếu chứng từ: một phép tính đơn giản như số ngày thu tiền giúp Linh khoanh vùng rủi ro và đề xuất thủ tục phù hợp. Khả năng nhìn ra con số bất thường và giải thích nó là kỹ năng nền giúp người làm Big4 thăng tiến, và cũng là kỹ năng mang theo khi chuyển sang doanh nghiệp.
Common Mistakes
- Nghĩ rằng vào Big4 chỉ dành cho sinh viên ngành kế toán; mảng tư vấn và tư vấn giao dịch tuyển cả ngành tài chính, kinh tế, công nghệ, kỹ thuật.
- Chuẩn bị phỏng vấn chỉ bằng kiến thức sách vở mà bỏ qua tiếng Anh, trong khi phần lớn tài liệu và giao tiếp trong Big4 dùng tiếng Anh.
- Đánh giá thấp cường độ mùa cao điểm, không chuẩn bị sức khỏe và kế hoạch cá nhân.
- Nhầm chứng chỉ ACCA với chứng chỉ hành nghề kiểm toán tại Việt Nam; muốn ký báo cáo kiểm toán cần chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp.
- Chọn Big4 chỉ vì danh tiếng mà không biết mình muốn học gì từ đó và sẽ đi đâu sau 3 đến 5 năm.
Quick Check
Q1. Phải thu khách hàng cuối năm 75 tỷ đồng, doanh thu thuần năm 547,5 tỷ đồng. Số ngày thu tiền bình quân là bao nhiêu?
Q2. Vì sao mùa cao điểm của kiểm toán ở Việt Nam thường rơi vào cuối năm và đầu năm sau?
Q3. Muốn ký báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính tại Việt Nam, kiểm toán viên cần gì?
FAQ
Big4 gồm những công ty nào?
Deloitte, PwC (PricewaterhouseCoopers), EY (Ernst and Young) và KPMG. Cả bốn đều có công ty thành viên tại Việt Nam.
Sinh viên năm mấy nên ứng tuyển Big4?
Phần lớn chương trình tuyển dụng nhắm tới sinh viên năm cuối và người mới tốt nghiệp, ngoài ra có chương trình thực tập cho sinh viên năm ba, năm tư. Hãy theo dõi lịch tuyển của từng hãng từ sớm.
Làm Big4 có cần chứng chỉ ACCA không?
Không bắt buộc khi ứng tuyển. Nhiều người học ACCA hoặc chứng chỉ tương đương sau khi vào làm. Đang học ACCA là điểm cộng nhưng không thay được kết quả bài test và phỏng vấn.
Sau Big4 thường chuyển sang làm gì?
Các hướng phổ biến là kế toán trưởng, kiểm soát tài chính, FP&A, kiểm toán nội bộ tại doanh nghiệp; phân tích đầu tư hoặc thẩm định ở ngân hàng, quỹ; hoặc ở lại theo lộ trình lên quản lý và partner.