Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là gì? 3 dòng tiền và ví dụ

Vì sao báo cáo lưu chuyển tiền tệ quan trọng

Lợi nhuận là một con số kế toán, còn tiền là thứ doanh nghiệp dùng để trả lương, trả nợ và đầu tư. Nhiều doanh nghiệp phá sản không phải vì lỗ mà vì hết tiền: bán chịu quá nhiều, ôm hàng tồn kho quá lớn hoặc đầu tư vượt sức. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy điều mà báo cáo kết quả kinh doanh che khuất.

Lưu chuyển tiền tệ cũng khó bị làm đẹp hơn lợi nhuận, vì tiền phải thật sự đi vào hoặc đi ra khỏi tài khoản. Vì vậy chuyên viên phân tích thường so lợi nhuận với dòng tiền kinh doanh qua nhiều năm để đánh giá chất lượng lợi nhuận, và dùng dòng tiền để tính dòng tiền tự do (FCF) khi định giá.

Ba nhóm dòng tiền

Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 24 và chế độ kế toán doanh nghiệp chia mọi dòng tiền thành ba nhóm. Cách phân loại này giúp người đọc biết tiền được tạo ra từ việc kinh doanh hay từ đi vay, bán tài sản.

• Hoạt động kinh doanh: tiền thu từ khách hàng, tiền chi trả nhà cung cấp, người lao động, lãi vay, thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là dòng tiền quan trọng nhất, phản ánh khả năng tự tạo tiền của doanh nghiệp.
• Hoạt động đầu tư: tiền chi mua sắm tài sản cố định, góp vốn vào đơn vị khác, cho vay; tiền thu từ thanh lý tài sản, thu hồi khoản đầu tư, lãi và cổ tức nhận được.
• Hoạt động tài chính: tiền thu từ phát hành cổ phiếu, đi vay; tiền chi trả nợ gốc vay, mua lại cổ phiếu, trả cổ tức cho chủ sở hữu.

Phương pháp trực tiếp và gián tiếp

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có thể lập theo hai cách. Phương pháp trực tiếp liệt kê từng dòng tiền thu, chi thực tế như tiền thu bán hàng, tiền chi trả người bán, tiền chi trả lương. Phương pháp gián tiếp đi từ lợi nhuận trước thuế, cộng lại các khoản chi phí không chi tiền như khấu hao, rồi điều chỉnh theo biến động vốn lưu động: phải thu tăng làm giảm tiền, hàng tồn kho tăng làm giảm tiền, phải trả tăng làm tăng tiền.

Phần lớn doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam dùng phương pháp gián tiếp. Với người phân tích, phương pháp gián tiếp có ích vì chỉ ra chính xác vì sao lợi nhuận khác tiền. Hai phương pháp cho cùng một con số lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh; dòng tiền đầu tư và tài chính luôn lập theo phương pháp trực tiếp.

Đọc các mẫu hình dòng tiền

Dấu của ba dòng tiền kể một câu chuyện. Doanh nghiệp trưởng thành, khỏe mạnh thường có dòng tiền kinh doanh dương, đầu tư âm (đang tái đầu tư) và tài chính âm (trả nợ, trả cổ tức). Doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh có thể có dòng tiền kinh doanh âm, đầu tư âm và tài chính dương lớn, tức đang sống nhờ vốn vay hoặc vốn góp mới.

Dòng tiền kinh doanh âm trong một năm chưa chắc xấu, nhưng âm kéo dài nhiều năm trong khi lợi nhuận vẫn dương là dấu hiệu cảnh báo kinh điển: doanh thu có thể chỉ nằm trên giấy dưới dạng phải thu, hoặc hàng tồn kho đang ứ đọng.

Formula

Example: Lập dòng tiền theo phương pháp gián tiếp

Common Mistakes

• Đọc dấu sai khi điều chỉnh vốn lưu động: phải thu hoặc hàng tồn kho tăng làm giảm tiền, không phải tăng tiền.
• Coi dòng tiền thuần trong kỳ dương là tốt mà không xem nó đến từ đâu; tiền tăng nhờ vay mới khác hẳn tiền tăng nhờ kinh doanh.
• Quên rằng khấu hao được cộng lại không phải vì khấu hao tạo ra tiền, mà vì nó là chi phí đã trừ khi tính lợi nhuận nhưng không chi tiền trong kỳ.
• So sánh dòng tiền của một năm duy nhất; dòng tiền biến động mạnh theo thời điểm thu chi, nên cần xem tổng 3 đến 5 năm.

Quick Check

FAQ