Khấu hao là gì? Cách tính khấu hao tài sản cố định, ví dụ

Vì sao phải trích khấu hao

Một chiếc máy mua 1,2 tỷ đồng dùng được 5 năm sẽ tạo ra doanh thu trong cả 5 năm. Nếu ghi toàn bộ 1,2 tỷ vào chi phí năm mua, năm đó doanh nghiệp lỗ nặng còn 4 năm sau lãi cao bất thường. Theo nguyên tắc phù hợp, chi phí phải được ghi nhận cùng kỳ với doanh thu mà nó tạo ra, nên nguyên giá được chia dần vào chi phí các năm sử dụng. Đó là khấu hao.

Khấu hao không phải là quỹ tiền để dành mua máy mới, và cũng không phản ánh giá thị trường của tài sản. Nó chỉ là cách phân bổ chi phí đã bỏ ra. Tuy vậy khấu hao có tác động thật đến tiền: vì là chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (khi đáp ứng điều kiện), khấu hao làm giảm số thuế phải nộp, tạo ra cái gọi là lá chắn thuế từ khấu hao.

Ba phương pháp trích khấu hao ở Việt Nam

Theo Thông tư 45/2013/TT-BTC về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định (đã được sửa đổi, bổ sung), doanh nghiệp được chọn một trong ba phương pháp, phải thông báo cho cơ quan thuế trước khi áp dụng và áp dụng nhất quán.

• Phương pháp đường thẳng: khấu hao đều mỗi năm, phổ biến nhất vì đơn giản.
• Phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh: khấu hao nhiều ở những năm đầu, ít ở những năm sau; chỉ áp dụng cho một số tài sản đáp ứng điều kiện, như máy móc thiết bị mới ở lĩnh vực công nghệ thay đổi nhanh.
• Phương pháp theo số lượng, khối lượng sản phẩm: khấu hao theo sản lượng thực tế, phù hợp với máy móc mà mức hao mòn gắn với sản lượng.

Khấu hao trên ba báo cáo tài chính

Trên báo cáo kết quả kinh doanh, khấu hao nằm trong giá vốn hàng bán (với tài sản dùng cho sản xuất), chi phí bán hàng hoặc chi phí quản lý doanh nghiệp, tùy bộ phận sử dụng tài sản. Trên báo cáo tình hình tài chính, khấu hao lũy kế được ghi vào hao mòn lũy kế, trình bày là số âm ngay dưới nguyên giá; giá trị còn lại bằng nguyên giá trừ hao mòn lũy kế. Trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo phương pháp gián tiếp, khấu hao được cộng lại vào lợi nhuận vì nó đã được trừ nhưng không làm giảm tiền.

Vì nằm rải rác trong nhiều dòng chi phí, số khấu hao của cả năm thường dễ tìm nhất ở báo cáo lưu chuyển tiền tệ hoặc thuyết minh tài sản cố định. Đây cũng là số dùng để tính EBITDA.

Bối cảnh Việt Nam năm 2026

Thông tư 45/2013/TT-BTC quy định khung thời gian trích khấu hao cho từng nhóm tài sản và nguyên tắc trích khấu hao theo ngày tài sản tăng, giảm. Theo Quyết định 1760/QĐ-BTC ngày 01.07.2026 của Bộ Tài chính, Thông tư 45 tiếp tục được áp dụng cho đến khi có văn bản thay thế nhưng không quá ngày 31.12.2026, và Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo thông tư thay thế. Khung thời gian, ngưỡng giá trị và điều kiện áp dụng từng phương pháp có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra văn bản đang có hiệu lực trước khi xây dựng chính sách khấu hao.

Lưu ý thêm: chuẩn mực kế toán (VAS 03, VAS 04) và quy định về chi phí được trừ khi tính thuế có thể dẫn đến số khấu hao kế toán và số khấu hao được trừ khi tính thuế khác nhau, tạo ra chênh lệch tạm thời.

Formula

Example: Tính khấu hao đường thẳng cho một máy CNC

Common Mistakes

• Hiểu khấu hao là một khoản tiền được trích ra để dành; thực tế không có dòng tiền nào đi ra khi trích khấu hao.
• Tính thuế GTGT được khấu trừ, chi phí bảo dưỡng định kỳ hoặc chi phí đào tạo nhân viên vận hành vào nguyên giá tài sản.
• Tiếp tục trích khấu hao tài sản đã khấu hao hết, hoặc trích khấu hao cho đất có thời hạn sử dụng lâu dài vốn không được khấu hao.
• Kéo dài thời gian khấu hao để giảm chi phí và làm đẹp lợi nhuận; người phân tích nên so chính sách khấu hao với doanh nghiệp cùng ngành trong thuyết minh.

Quick Check

FAQ

Related Concepts

• Tangible fixed assetsTài sản cố định hữu hình
• Earnings before interest, taxes, depreciation and amortisation (EBITDA)Lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA)