Quỹ ETF là gì? Cách hoạt động, ưu nhược điểm và cách mua

ETF hoạt động thế nào

Quỹ ETF nắm giữ một rổ chứng khoán gần giống thành phần và tỷ trọng của chỉ số mà nó mô phỏng, ví dụ chỉ số VN30. Khi chỉ số tăng 1%, giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ cũng tăng xấp xỉ 1%, trừ phí và sai lệch nhỏ. Nhà đầu tư mua một chứng chỉ quỹ ETF là sở hữu gián tiếp cả rổ cổ phiếu đó.

ETF có hai thị trường. Trên thị trường sơ cấp, thành viên lập quỹ (authorized participant, thường là công ty chứng khoán) mang một rổ cổ phiếu cơ cấu đến đổi lấy lô chứng chỉ quỹ lớn (lô đơn vị), hoặc ngược lại. Trên thị trường thứ cấp, nhà đầu tư cá nhân mua bán chứng chỉ quỹ với nhau qua sàn như cổ phiếu thông thường.

Cơ chế hoán đổi này giúp giá ETF trên sàn bám sát NAV: nếu giá trên sàn cao hơn hẳn NAV, thành viên lập quỹ mua rổ cổ phiếu, đổi lấy chứng chỉ quỹ rồi bán ra để hưởng chênh lệch, kéo giá về gần NAV, và ngược lại.

Ưu điểm và hạn chế của ETF

ETF phù hợp với chiến lược đầu tư thụ động: thay vì cố chọn cổ phiếu thắng thị trường, nhà đầu tư chấp nhận lợi nhuận xấp xỉ thị trường với chi phí thấp.

• Đa dạng hóa tức thì: một lệnh mua sở hữu hàng chục cổ phiếu theo đúng tỷ trọng chỉ số.
• Chi phí quản lý thường thấp hơn quỹ chủ động vì không cần đội ngũ chọn cổ phiếu.
• Minh bạch: danh mục bám theo chỉ số công khai, NAV tham chiếu (iNAV) được cập nhật trong phiên.
• Giao dịch linh hoạt trong phiên như cổ phiếu, khác quỹ mở chỉ khớp theo NAV cuối kỳ.
• Hạn chế: không thể vượt chỉ số; khi thị trường giảm, ETF giảm theo. Một số ETF có thanh khoản thấp nên chênh lệch giá mua bán lớn.
• Sai lệch mô phỏng (tracking error) do phí, tiền mặt tồn và việc cơ cấu danh mục không tức thời.

ETF khác quỹ mở ở đâu

Quỹ mở thường quản lý chủ động, nhà đầu tư mua bán trực tiếp với công ty quản lý quỹ theo NAV của kỳ giao dịch. ETF thường quản lý thụ động, nhà đầu tư mua bán trên sàn theo giá thị trường, có thể cao hoặc thấp hơn NAV một chút, và trả phí giao dịch cho công ty chứng khoán như khi mua cổ phiếu. Người muốn tích lũy định kỳ với số tiền nhỏ thường thấy quỹ mở tiện hơn; người muốn chủ động thời điểm vào ra và chi phí thấp thường chọn ETF.

Cách đọc chênh lệch giá và NAV

Mức chênh lệch (premium hoặc discount) = (Giá thị trường - iNAV) / iNAV. Giá cao hơn iNAV là mua với giá cao hơn giá trị tài sản bên trong. Với ETF thanh khoản tốt, mức chênh này thường nhỏ; với ETF ít giao dịch, chênh lệch có thể lớn hơn và là chi phí ẩn của nhà đầu tư.

Sai lệch mô phỏng được đánh giá bằng cách so lợi nhuận của NAV với lợi nhuận của chỉ số tham chiếu trong cùng giai đoạn. Chênh lệch càng nhỏ và ổn định thì quỹ mô phỏng càng tốt.

ETF ở Việt Nam

Các ETF nội địa niêm yết trên HOSE, mô phỏng những chỉ số như VN30, VN100, VNDiamond hay VNFinLead. Nhà đầu tư mua bán qua tài khoản chứng khoán như cổ phiếu; trên HOSE, lô chẵn của chứng chỉ quỹ ETF là 100 đơn vị và tuân theo cùng chu kỳ thanh toán T+2.

Ngoài ra, một số ETF nước ngoài có danh mục đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam. Khi các quỹ này và các ETF nội địa cơ cấu danh mục theo kỳ xem xét chỉ số, khối lượng giao dịch của các cổ phiếu được thêm vào hoặc loại ra có thể tăng đột biến. Nhà đầu tư nên đọc bản cáo bạch để biết chỉ số tham chiếu, phí quản lý và sai lệch mô phỏng lịch sử.

Example: Lợi nhuận thực khi đầu tư ETF so với chỉ số

Common Mistakes

• Đặt lệnh mua ETF thanh khoản thấp bằng lệnh thị trường, khớp ở giá cao hơn NAV đáng kể.
• Nghĩ rằng ETF không thể lỗ. ETF mô phỏng chỉ số nên giảm khi chỉ số giảm; nó chỉ giảm rủi ro riêng của từng cổ phiếu chứ không loại bỏ rủi ro thị trường.
• Bỏ qua chỉ số tham chiếu. Hai ETF có tên gần giống nhau có thể mô phỏng hai chỉ số khác hẳn về số lượng cổ phiếu và tỷ trọng ngành.
• Mua bán ETF liên tục để lướt sóng, làm phí và thuế ăn mòn lợi thế chi phí thấp vốn là ưu điểm chính của ETF.
• Chỉ nhìn phí quản lý mà quên sai lệch mô phỏng và chênh lệch giá mua bán, vốn có thể lớn hơn phí quản lý.

Quick Check

FAQ

Related Concepts

• Fund certificateChứng chỉ quỹ