L/C là gì? Thư tín dụng, các bên tham gia và quy trình

Vì sao thương mại quốc tế cần L/C

Trong mua bán quốc tế, người bán và người mua thường ở hai quốc gia, chưa hiểu nhau và chịu hai hệ thống pháp luật khác nhau. Người bán sợ giao hàng xong không được trả tiền; người mua sợ trả tiền trước mà không nhận được hàng đúng hợp đồng. L/C giải quyết mâu thuẫn này: người bán chắc chắn được ngân hàng trả tiền nếu xuất trình chứng từ đúng, còn người mua chỉ phải trả khi có bằng chứng hàng đã được giao theo điều kiện thỏa thuận.

Vì vậy L/C đặc biệt phổ biến với giao dịch giá trị lớn, đối tác mới, hoặc hàng xuất nhập khẩu sang các thị trường có rủi ro thanh toán cao. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam dùng L/C cùng với chuyển tiền bằng điện (T/T) và nhờ thu (D/P, D/A).

Các bên tham gia một L/C

Một giao dịch L/C điển hình có ít nhất bốn bên. Nguyên tắc cốt lõi là các ngân hàng chỉ giao dịch trên chứng từ chứ không phải trên hàng hóa: ngân hàng kiểm tra bộ chứng từ có phù hợp với L/C hay không, không kiểm tra hàng thực tế.

• Người yêu cầu mở L/C (applicant): thường là người mua, nhà nhập khẩu.
• Ngân hàng phát hành (issuing bank): ngân hàng của người mua, cam kết thanh toán.
• Người thụ hưởng (beneficiary): người bán, nhà xuất khẩu.
• Ngân hàng thông báo (advising bank): ngân hàng ở nước người bán, chuyển L/C và xác thực tính chân thật của L/C.
• Có thể có thêm ngân hàng xác nhận (confirming bank), ngân hàng chỉ định thanh toán hoặc chiết khấu (nominated bank).

Quy tắc UCP 600 và các loại L/C thường gặp

Hầu hết L/C trên thế giới dẫn chiếu Quy tắc và thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ UCP 600 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC). Theo UCP 600, L/C là không hủy ngang ngay cả khi không ghi rõ, và ngân hàng có tối đa 5 ngày làm việc ngân hàng kể từ ngày nhận chứng từ để kiểm tra và quyết định chứng từ có phù hợp hay không.

L/C được phân loại theo thời điểm trả tiền và cách bảo đảm. L/C trả ngay (at sight) thanh toán khi chứng từ phù hợp được xuất trình. L/C trả chậm (usance, deferred payment) thanh toán sau một thời hạn, ví dụ 90 ngày, giúp người mua có thời gian bán hàng thu tiền. L/C xác nhận có thêm cam kết của một ngân hàng thứ hai, thường ở nước người bán. Ngoài ra còn có L/C chuyển nhượng, L/C giáp lưng, L/C dự phòng dùng cho các nhu cầu đặc thù.

Chi phí và rủi ro khi dùng L/C

Với người mua, mở L/C cần hạn mức tín dụng hoặc ký quỹ tại ngân hàng, cộng phí mở, phí sửa đổi, phí thanh toán theo biểu phí của từng ngân hàng. Với người bán, chi phí gồm phí thông báo, phí xác nhận nếu có, phí chiết khấu khi muốn nhận tiền sớm với L/C trả chậm.

Rủi ro lớn nhất của người bán là chứng từ bất hợp lệ (discrepancy): sai một chi tiết như tên hàng, ngày giao hàng, số lượng bản gốc là ngân hàng phát hành có quyền từ chối thanh toán. Rủi ro của người mua là L/C không bảo vệ khỏi việc hàng thực tế kém chất lượng nếu chứng từ vẫn đúng, nên cần yêu cầu chứng thư giám định độc lập trong bộ chứng từ.

Example: Doanh nghiệp giả định nhập khẩu máy móc bằng L/C trả chậm

Common Mistakes

• Nghĩ rằng ngân hàng kiểm tra chất lượng hàng hóa: ngân hàng chỉ kiểm tra sự phù hợp của chứng từ với L/C.
• Người bán không đọc kỹ L/C ngay khi nhận, để các điều khoản không thể thực hiện (ngày giao hàng quá gấp, chứng từ khó lấy) dẫn đến chứng từ bất hợp lệ.
• Chấp nhận L/C do ngân hàng yếu hoặc ở quốc gia rủi ro cao phát hành mà không yêu cầu xác nhận.
• Coi L/C trả chậm là miễn phí cho người mua, bỏ qua ký quỹ, phí và rủi ro tỷ giá trong thời gian chờ thanh toán.

Quick Check

FAQ