Loan-to-value ratio
Tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản (LTV)
LTV là gì? Công thức tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản
LTV (Loan-to-Value, tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản) là tỷ lệ giữa số tiền vay và giá trị tài sản bảo đảm do ngân hàng định giá. LTV cho biết ngân hàng cho vay bao nhiêu phần trăm giá trị tài sản, và phần còn lại người vay phải tự có.
Vì sao ngân hàng dùng LTV
Khi khách hàng không trả được nợ, ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi vốn. Nhưng giá tài sản có thể giảm, việc bán tài sản mất thời gian và tốn chi phí. LTV tạo ra một khoảng đệm: nếu chỉ cho vay 70% giá trị căn nhà, giá nhà phải giảm hơn 30% (chưa tính chi phí xử lý) thì ngân hàng mới bắt đầu thiếu hụt khi bán tài sản.
LTV còn đo mức độ cam kết của người vay. Người đã bỏ ra 30% đến 50% tiền của mình vào tài sản thường cố gắng trả nợ hơn người gần như không bỏ đồng nào. Vì vậy LTV thấp thường đi kèm xác suất vỡ nợ thấp hơn và tổn thất khi vỡ nợ (LGD) thấp hơn.
LTV tối đa phụ thuộc vào những gì
Mỗi ngân hàng quy định LTV tối đa trong chính sách tín dụng nội bộ, khác nhau theo loại tài sản, mục đích vay và hồ sơ khách hàng. Tài sản thanh khoản tốt, giá ổn định như sổ tiết kiệm, giấy tờ có giá do chính ngân hàng phát hành thường được cho vay với LTV cao. Bất động sản, ô tô, máy móc chuyên dụng thường có LTV thấp hơn vì khó bán và giá biến động.
Bên cạnh chính sách nội bộ, quy định về tỷ lệ an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước gắn hệ số rủi ro của một số khoản vay bất động sản với mức LTV, nên khoản vay LTV cao làm ngân hàng tiêu tốn nhiều vốn hơn. Đây là một lý do khiến ngân hàng thận trọng với các khoản vay có LTV cao.
- Loại và tính thanh khoản của tài sản bảo đảm.
- Mục đích vay: mua nhà để ở, đầu tư, kinh doanh hay tiêu dùng.
- Thu nhập và lịch sử tín dụng của người vay.
- Chính sách khẩu vị rủi ro của từng ngân hàng theo từng thời kỳ.
Giá mua và giá ngân hàng định giá
Mẫu số của LTV là giá trị tài sản do ngân hàng hoặc đơn vị thẩm định giá được ngân hàng chấp nhận định giá, không phải giá ghi trên hợp đồng mua bán. Giá định giá thường thận trọng hơn giá thị trường, nhất là với bất động sản ở khu vực ít giao dịch. Vì vậy người mua nhà thường bất ngờ khi số tiền được vay thấp hơn dự tính.
LTV cũng không đứng yên. Khi người vay trả bớt gốc, LTV giảm; khi giá tài sản giảm, LTV tăng. Với khoản vay cầm cố cổ phiếu hay giấy tờ có giá biến động, ngân hàng theo dõi LTV liên tục và yêu cầu bổ sung tài sản hoặc trả bớt nợ khi LTV vượt ngưỡng.
LTV và khả năng trả nợ
LTV đo độ an toàn của tài sản bảo đảm, tức nguồn trả nợ thứ hai. Ngân hàng vẫn đánh giá nguồn trả nợ thứ nhất là thu nhập hoặc dòng tiền của người vay, qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ trên thu nhập (DTI) với cá nhân hoặc hệ số khả năng trả nợ (DSCR) với doanh nghiệp. Tài sản có giá trị cao không thay thế được thu nhập đủ để trả nợ hằng tháng.
Formula
LTV = Số tiền vay (dư nợ) / Giá trị tài sản bảo đảm theo định giá × 100%
- Số tiền vay (dư nợ)
- Số tiền đề nghị vay khi xét duyệt, hoặc dư nợ còn lại khi theo dõi trong thời gian vay.
- Giá trị tài sản bảo đảm
- Giá trị do ngân hàng hoặc tổ chức thẩm định giá được chấp nhận xác định, ghi trong biên bản định giá; không phải giá mua bán.
Số tiền vay tối đa = LTV tối đa × Giá trị định giá. Phần vốn tự có cần chuẩn bị = Giá mua - Số tiền vay được duyệt.
Example: Vay mua căn hộ của một khách hàng giả định
Anh Minh (nhân vật giả định) mua căn hộ giá 3 tỷ đồng. Ngân hàng định giá căn hộ 2,8 tỷ đồng và chính sách nội bộ cho phép LTV tối đa 70% với nhà ở hình thành từ khoản vay (số liệu giả định). Thu nhập của anh Minh đủ điều kiện về khả năng trả nợ.
- Số tiền vay tối đa = 70% × 2.800 = 1.960 triệu đồng.
- Vốn tự có cần chuẩn bị = 3.000 - 1.960 = 1.040 triệu đồng, chứ không phải 3.000 × 30% = 900 triệu như anh Minh tính ban đầu.
- LTV tính trên giá mua = 1.960 / 3.000 ≈ 65,3%, thấp hơn 70% vì giá định giá thấp hơn giá mua.
- Hai năm sau, dư nợ còn 1.800 triệu; thị trường đi xuống, căn hộ được định giá lại 2.400 triệu. LTV = 1.800 / 2.400 = 75%.
- Khoảng đệm của ngân hàng thu hẹp: giá trị căn hộ chỉ cần giảm thêm 25% nữa là bằng dư nợ, chưa kể chi phí xử lý tài sản.
Anh Minh cần chuẩn bị khoảng 1,04 tỷ đồng chứ không phải 900 triệu, vì LTV tính trên giá ngân hàng định giá. Khi giá nhà giảm, LTV tăng từ 70% lên 75% dù anh vẫn trả nợ đều, cho thấy rủi ro của ngân hàng phụ thuộc cả vào thị trường tài sản chứ không chỉ vào người vay.
Common Mistakes
- Tính số tiền được vay theo giá mua thay vì giá ngân hàng định giá.
- Nghĩ rằng LTV thấp thì chắc chắn được vay: ngân hàng vẫn từ chối nếu thu nhập không đủ trả nợ.
- Coi LTV là cố định suốt thời gian vay, trong khi LTV thay đổi theo dư nợ và giá trị tài sản.
- Nhầm LTV với tỷ lệ nợ trên thu nhập (DTI): LTV so với tài sản, DTI so với thu nhập.
Quick Check
Q1. Nhà được ngân hàng định giá 4 tỷ đồng, LTV tối đa 65%. Số tiền vay tối đa là?
Q2. Dư nợ 1.500 triệu, tài sản bảo đảm định giá lại 2.000 triệu. LTV hiện tại là?
Q3. Yếu tố nào làm LTV của một khoản vay đang trả đều tăng lên?
FAQ
LTV bao nhiêu là an toàn?
LTV càng thấp, khoảng đệm khi giá tài sản giảm càng lớn. Mức cụ thể tùy loại tài sản và chính sách từng ngân hàng; với bất động sản, nhiều ngân hàng áp dụng mức thận trọng hơn so với tài sản thanh khoản cao như sổ tiết kiệm.
Ngân hàng cho vay tối đa bao nhiêu phần trăm giá trị nhà?
Do chính sách tín dụng của từng ngân hàng quy định và thay đổi theo thời kỳ, loại nhà, mục đích vay và hồ sơ khách hàng. Hãy hỏi trực tiếp ngân hàng và đề nghị cho biết giá định giá trước khi đặt cọc mua nhà.
Vì sao giá định giá thấp hơn giá mua?
Ngân hàng định giá thận trọng để phản ánh giá có thể bán được khi phải xử lý tài sản, không tính các yếu tố như nội thất, giá kỳ vọng hay khuyến mãi của chủ đầu tư.
LTV có ảnh hưởng đến lãi suất không?
Có thể. Khoản vay LTV thấp có rủi ro thấp hơn nên một số ngân hàng áp dụng lãi suất hoặc biên độ tốt hơn. Chính sách cụ thể khác nhau giữa các ngân hàng.