NIM là gì? Công thức tính biên lãi ròng ngân hàng, ví dụ

Vì sao NIM là chỉ số quan trọng nhất của ngân hàng

Mô hình kinh doanh cốt lõi của ngân hàng thương mại là huy động vốn với chi phí thấp và cho vay, đầu tư với lãi suất cao hơn. Ở Việt Nam, thu nhập lãi thuần thường chiếm phần lớn tổng thu nhập hoạt động của các ngân hàng. Vì vậy chỉ cần NIM thay đổi vài chục điểm cơ bản là lợi nhuận đã biến động đáng kể.

NIM phản ánh cùng lúc ba năng lực: khả năng định giá khoản vay, khả năng huy động vốn rẻ và cách ngân hàng phân bổ tài sản. Nhà phân tích dùng NIM để so sánh mô hình kinh doanh giữa các ngân hàng và theo dõi tác động của chu kỳ lãi suất.

Những yếu tố làm NIM cao hoặc thấp

Phía tài sản, ngân hàng tập trung cho vay bán lẻ, tiêu dùng hoặc doanh nghiệp nhỏ thường có lợi suất cao hơn cho vay doanh nghiệp lớn hay đầu tư trái phiếu Chính phủ, nhưng rủi ro tín dụng cũng cao hơn. Phía nguồn vốn, ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao được hưởng nguồn vốn gần như không tốn lãi, giúp chi phí vốn thấp.

Ngoài ra, nợ xấu tăng làm NIM giảm vì ngân hàng không thu được lãi hoặc phải thoái thu lãi dự thu; các gói hỗ trợ giảm lãi suất cho khách hàng cũng làm NIM thu hẹp. Tốc độ điều chỉnh lãi suất của tài sản và nguồn vốn khác nhau, nên khi lãi suất thị trường đổi chiều, NIM của từng ngân hàng phản ứng rất khác nhau.

• NIM tăng khi: lợi suất cho vay tăng nhanh hơn chi phí vốn, CASA tăng, tỷ trọng cho vay bán lẻ tăng, nợ xấu giảm.
• NIM giảm khi: cạnh tranh huy động đẩy chi phí vốn lên, giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ khách hàng, tỷ trọng tài sản lợi suất thấp tăng, nợ xấu tăng.

NIM khác chênh lệch lãi suất thế nào

Chênh lệch lãi suất (interest spread) bằng lợi suất bình quân của tài sản sinh lãi trừ chi phí bình quân của nợ chịu lãi. NIM chia thu nhập lãi thuần cho tài sản sinh lãi. Điểm khác biệt là một phần tài sản sinh lãi được tài trợ bằng vốn chủ sở hữu và các nguồn không phải trả lãi, nên NIM thường cao hơn chênh lệch lãi suất.

Vì vậy ngân hàng có vốn chủ sở hữu dày hoặc CASA cao có thể có NIM tốt dù chênh lệch lãi suất không vượt trội.

Cách đọc NIM khi phân tích ngân hàng

NIM cao chưa chắc tốt: có thể ngân hàng đang cho vay khách hàng rủi ro cao. Luôn đọc NIM cùng chi phí dự phòng, tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR). Một cách hữu ích là xem NIM sau chi phí tín dụng, tức NIM trừ chi phí dự phòng trên tài sản sinh lãi.

Khi so sánh, cần đảm bảo cùng định nghĩa tài sản sinh lãi (thường gồm tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác, cho vay khách hàng, chứng khoán nợ) và cùng cách lấy số bình quân. Với số liệu quý, nên quy đổi về NIM năm hóa hoặc dùng số 4 quý gần nhất.

Formula

Example: Tính NIM của một ngân hàng giả định

Common Mistakes

• Chia thu nhập lãi thuần cho tổng tài sản thay vì tài sản sinh lãi, làm NIM bị thấp và không so sánh được.
• Dùng tài sản sinh lãi cuối kỳ khi ngân hàng tăng trưởng mạnh trong năm, làm NIM bị tính thấp hơn thực tế.
• Đánh giá NIM cao là tốt mà bỏ qua chi phí dự phòng và nợ xấu đi kèm các khoản vay lợi suất cao.
• Nhân NIM của một quý lên 4 lần mà không xét yếu tố mùa vụ hoặc khoản thu lãi bất thường.

Quick Check

FAQ