taichinh123

Return on Invested Capital (ROIC)

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư

Financial AnalysisIntermediateUpdated 09.11.2026

Return on invested capital (ROIC, tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư) là lợi nhuận hoạt động sau thuế (NOPAT) chia cho vốn đầu tư vào hoạt động kinh doanh, tức tổng vốn chủ và nợ vay trừ tiền nhàn rỗi. Chỉ số đo khả năng sinh lời của phần vốn thực sự dùng để vận hành, không bị ảnh hưởng bởi cách tài trợ. So ROIC với WACC cho biết doanh nghiệp có tạo ra giá trị hay không.

Explanation

ROIC được nhiều nhà đầu tư dài hạn và chuyên gia định giá coi là chỉ số sinh lời quan trọng nhất. Lý do: tử số NOPAT (net operating profit after tax, lợi nhuận hoạt động sau thuế) và mẫu số invested capital (vốn đầu tư) đều chỉ gồm phần hoạt động kinh doanh, nên ROIC không bị bóp méo bởi tiền nhàn rỗi, khoản đầu tư tài chính hay mức vay nợ như ROE và ROA.

Quy tắc tạo giá trị rất đơn giản: nếu ROIC lớn hơn weighted average cost of capital (WACC, chi phí vốn bình quân gia quyền), mỗi đồng vốn đầu tư thêm tạo ra giá trị; nếu ROIC thấp hơn WACC, tăng trưởng thực chất phá huỷ giá trị dù lợi nhuận kế toán vẫn tăng. Phần chênh lệch (ROIC - WACC) nhân với vốn đầu tư gọi là economic profit (lợi nhuận kinh tế), tương tự khái niệm EVA.

Có hai cách xác định invested capital cho cùng kết quả. Cách tài trợ: vốn chủ + nợ vay (gồm nợ thuê tài chính) - tiền và đầu tư không cần cho vận hành. Cách hoạt động: net working capital (vốn lưu động ròng hoạt động) + tài sản cố định ròng + tài sản hoạt động khác. Nên dùng số bình quân đầu kỳ và cuối kỳ. NOPAT thường bằng EBIT × (1 - thuế suất).

ROIC duy trì ở mức cao nhiều năm thường là dấu hiệu của economic moat (lợi thế cạnh tranh bền vững): thương hiệu, chi phí thấp, hiệu ứng mạng lưới. Khi định giá bằng discounted cash flow, ROIC và tốc độ tăng trưởng cùng quyết định lượng vốn tái đầu tư và dòng tiền tự do. Báo cáo theo VAS không trình bày ROIC, người phân tích phải tự tính và nên ghi rõ cách tính.

Key Points

  • ROIC = NOPAT / vốn đầu tư bình quân, NOPAT = EBIT × (1 - t).
  • Vốn đầu tư = vốn chủ + nợ vay - tiền nhàn rỗi.
  • ROIC > WACC: tăng trưởng tạo giá trị; ROIC < WACC: tăng trưởng phá huỷ giá trị.
  • Không bị ảnh hưởng bởi đòn bẩy tài chính như ROE.
  • ROIC cao bền vững thường phản ánh lợi thế cạnh tranh.

Formula

ROIC = NOPAT / Invested capital = EBIT × (1 - t) / (Equity + Debt - Excess cash)

EBIT
Lợi nhuận hoạt động trước lãi vay và thuế, tốt nhất là lợi nhuận gộp - chi phí bán hàng - chi phí quản lý (loại thu nhập tài chính).
t
Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (thực tế hoặc biên), ví dụ 20%.
Equity, Debt
Vốn chủ sở hữu và nợ vay chịu lãi (gồm trái phiếu, nợ thuê tài chính) trên bảng cân đối, nên lấy bình quân đầu và cuối kỳ.
Excess cash
Tiền và đầu tư tài chính vượt nhu cầu vận hành, cần loại khỏi vốn đầu tư.

Economic profit = (ROIC - WACC) × Invested capital.

Examples

Worked Example

ROIC và lợi nhuận kinh tế của công ty cơ khí

Công ty CP Cơ khí Đại Phong (số liệu giả định) năm 2025 có EBIT 150 tỷ đồng, thuế suất 20%. Vốn chủ bình quân 520 tỷ đồng, nợ vay bình quân 380 tỷ đồng, tiền nhàn rỗi 100 tỷ đồng. WACC ước tính 11%.

  1. NOPAT = 150 × (1 - 20%) = 120 tỷ đồng.
  2. Invested capital = 520 + 380 - 100 = 800 tỷ đồng.
  3. ROIC = 120 / 800 = 15%.
  4. Economic profit = (15% - 11%) × 800 = 32 tỷ đồng.

Đại Phong tạo ra 15 đồng lợi nhuận hoạt động sau thuế trên mỗi 100 đồng vốn đầu tư, cao hơn chi phí vốn 4 điểm %, tương đương khoảng 32 tỷ đồng giá trị tạo thêm cho nhà đầu tư trong năm.

Real-World Scenario

Tập đoàn phân bổ vốn giữa hai mảng

Tập đoàn Hưng Phát (số liệu giả định) có mảng bao bì với ROIC 18% và mảng khách sạn với ROIC 6%, WACC chung khoảng 10%. Mảng khách sạn xin 500 tỷ đồng để xây thêm một khách sạn, lập luận rằng doanh thu sẽ tăng 30%.

CFO chỉ ra rằng với ROIC 6% thấp hơn WACC 10%, mỗi đồng đầu tư thêm vào khách sạn đang làm giảm giá trị dù doanh thu tăng. Hội đồng quản trị ưu tiên vốn cho mảng bao bì và yêu cầu mảng khách sạn trình phương án nâng ROIC (tăng công suất phòng, giá phòng) trước khi mở rộng.

Common Mistakes

Common Mistake

Không trừ tiền nhàn rỗi khỏi vốn đầu tư

Một chuyên viên tính ROIC của Đại Phong bằng 120 / (520 + 380) = 120 / 900 ≈ 13,33% và kết luận chênh lệch với WACC chỉ khoảng 2,3 điểm %.

100 tỷ đồng tiền nhàn rỗi không tham gia hoạt động sản xuất nên không phải vốn đầu tư vào kinh doanh. ROIC đúng là 15%. Ngược lại, nếu đã trừ tiền khỏi mẫu số thì tử số cũng không được cộng lãi tiền gửi, vì đó là thu nhập tài chính chứ không phải lợi nhuận hoạt động.

  • Dùng lợi nhuận sau thuế (đã trừ lãi vay) thay cho NOPAT ở tử số.
  • Không trừ tiền nhàn rỗi hoặc khoản đầu tư tài chính khỏi vốn đầu tư.
  • Tính thu nhập tài chính vào NOPAT, làm ROIC cao giả tạo.
  • Đánh giá tăng trưởng doanh thu là tốt mà không so ROIC với WACC.

Exam Tip

CFA Level II (Equity Valuation) dùng ROIC so với WACC khi phân tích tăng trưởng tạo giá trị và economic profit; CFA Level I (Corporate Issuers) có câu hỏi khái niệm về ROIC và chi phí vốn.

Related Concepts

All Terms