Weighted Average Cost of Capital (WACC)
Chi phí vốn bình quân gia quyền
Weighted average cost of capital (WACC, chi phí vốn bình quân gia quyền) là chi phí vốn bình quân của doanh nghiệp, tính bằng cách lấy chi phí của từng nguồn vốn (nợ vay sau thuế, vốn chủ sở hữu) nhân với tỷ trọng giá trị thị trường của nguồn đó. WACC được dùng làm tỷ lệ chiết khấu cho dòng tiền tự do của doanh nghiệp và cho các dự án có rủi ro tương đương doanh nghiệp.
Explanation
WACC trả lời câu hỏi: bình quân mỗi đồng vốn doanh nghiệp đang dùng tốn bao nhiêu phần trăm mỗi năm? Doanh nghiệp được tài trợ bởi chủ nợ và cổ đông, mỗi bên đòi một mức sinh lời khác nhau, nên chi phí vốn tổng hợp là bình quân có trọng số. Nợ vay được nhân với (1 - t) vì lãi vay được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, tạo ra tax shield (lá chắn thuế).
Tỷ trọng nên dùng giá trị thị trường (vốn hóa thị trường cho vốn chủ sở hữu, giá trị thị trường hoặc giá trị sổ sách gần đúng cho nợ) hoặc cơ cấu vốn mục tiêu, không dùng giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu. Lý do: chi phí vốn phản ánh đòi hỏi hiện tại của nhà đầu tư trên giá trị họ có thể bán khoản đầu tư ra ngay hôm nay.
WACC dùng để chiết khấu FCFF (free cash flow to the firm, dòng tiền tự do của doanh nghiệp) khi định giá doanh nghiệp và để thẩm định dự án có cùng rủi ro kinh doanh và cùng cơ cấu vốn với doanh nghiệp. Với dự án khác rủi ro, cần điều chỉnh. WACC cũng là chuẩn để đánh giá hiệu quả: ROIC lớn hơn WACC nghĩa là doanh nghiệp đang tạo giá trị.
Tăng tỷ trọng nợ rẻ hơn không làm WACC giảm mãi: khi nợ tăng, rủi ro phá sản tăng, chủ nợ đòi lãi cao hơn và cổ đông đòi sinh lời cao hơn. Ở mức nợ quá cao, WACC lại tăng. Đây là nội dung của lý thuyết capital structure (cơ cấu vốn).
Key Points
- WACC = bình quân gia quyền chi phí vốn chủ sở hữu và chi phí nợ sau thuế.
- Dùng tỷ trọng giá trị thị trường hoặc cơ cấu vốn mục tiêu.
- Chi phí nợ nhân (1 - t) nhờ lãi vay được trừ thuế.
- Chiết khấu FCFF và dự án có rủi ro tương đương doanh nghiệp.
- Nợ thêm không làm WACC giảm mãi vì rủi ro tăng.
Formula
WACC = E/V × Re + D/V × Rd × (1 - t)
- E
- Giá trị thị trường vốn chủ sở hữu = số cổ phiếu lưu hành × giá thị trường.
- D
- Giá trị nợ vay chịu lãi (vay ngắn hạn, dài hạn, trái phiếu), theo giá trị thị trường hoặc giá trị sổ sách gần đúng.
- V
- Tổng vốn V = E + D.
- Re
- Cost of equity (chi phí vốn chủ sở hữu), thường ước tính bằng CAPM.
- Rd
- Cost of debt trước thuế, tức lãi suất mà doanh nghiệp phải trả nếu vay mới hôm nay (YTM trái phiếu hoặc lãi suất vay ngân hàng hiện hành).
- t
- Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế suất phổ thông ở Việt Nam là 20%).
Nếu có cổ phiếu ưu đãi, thêm thành phần P/V × Rp.
Examples
Worked Example
Tính WACC của một công ty dược niêm yết
Công ty CP Dược Phương Nam (số liệu giả định) có 50 triệu cổ phiếu, giá thị trường 24.000 đồng/cổ phiếu; nợ vay chịu lãi 800 tỷ đồng với lãi suất 9%. Chi phí vốn chủ sở hữu ước tính 14%, thuế suất 20%.
- E = 50 triệu × 24.000 đồng = 1.200 tỷ đồng; V = 1.200 + 800 = 2.000 tỷ đồng.
- Tỷ trọng: E/V = 1.200 / 2.000 = 60%; D/V = 800 / 2.000 = 40%.
- Chi phí nợ sau thuế = 9% × (1 - 20%) = 7,2%.
- WACC = 60% × 14% + 40% × 7,2% = 8,4% + 2,88% = 11,28%.
WACC của Phương Nam khoảng 11,28%. Các dự án mở rộng có rủi ro tương đương phải đạt IRR trên 11,28% mới tạo giá trị.
Real-World Scenario
Chuyên viên định giá dùng WACC trong mô hình DCF
Anh Bảo, chuyên viên phân tích tại một công ty chứng khoán (giả định), định giá một doanh nghiệp bán lẻ chuẩn bị niêm yết. Doanh nghiệp có cơ cấu nợ biến động mạnh trong 3 năm qua.
Anh không dùng cơ cấu vốn của từng năm mà lấy cơ cấu vốn mục tiêu ban lãnh đạo công bố, đối chiếu với trung bình các doanh nghiệp bán lẻ cùng ngành. Anh chiết khấu FCFF bằng WACC đó, rồi chạy bảng độ nhạy WACC ± 1 điểm phần trăm để thấy giá trị doanh nghiệp thay đổi bao nhiêu.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu CFA Level I và ACCA FM
Doanh nghiệp có cơ cấu vốn mục tiêu 70% vốn chủ sở hữu, 30% nợ. Re = 12%, Rd trước thuế = 8%, thuế suất 25%. Tính WACC.
- Phần vốn chủ: 70% × 12% = 8,4%.
- Phần nợ: 30% × 8% × (1 - 25%) = 1,8%.
- WACC = 8,4% + 1,8% = 10,2%.
Đáp án 10,2%. Bẫy: quên nhân (1 - t) cho chi phí nợ, ra 8,4% + 2,4% = 10,8%.
Common Mistakes
Common Mistake
Dùng giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu
Với Phương Nam ở trên, một nhân viên lấy vốn chủ sở hữu theo sổ sách 500 tỷ đồng thay cho giá trị thị trường 1.200 tỷ đồng.
- Tỷ trọng sai: E/V = 500 / 1.300 = 38,46%; D/V = 800 / 1.300 = 61,54%.
- WACC sai = 38,46% × 14% + 61,54% × 7,2% = 5,38% + 4,43% = 9,81%.
WACC bị đánh giá thấp gần 1,5 điểm phần trăm (9,81% so với 11,28%), khiến những dự án có IRR 10% đến 11% bị chấp nhận nhầm. Cách đúng: dùng giá trị thị trường hoặc cơ cấu vốn mục tiêu.
- Dùng giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu làm tỷ trọng.
- Quên điều chỉnh thuế cho chi phí nợ, hoặc điều chỉnh thuế cho cả chi phí vốn chủ sở hữu.
- Dùng lãi suất của khoản vay cũ thay vì chi phí vay mới hiện tại.
- Dùng WACC doanh nghiệp cho dự án có rủi ro khác hẳn.
Exam Tip
CFA Level I (Corporate Issuers) và ACCA FM thường cho giá trái phiếu, giá cổ phiếu và số lượng lưu hành để tính tỷ trọng thị trường; CMA Part 2 hỏi WACC trong bối cảnh quyết định cơ cấu vốn và thẩm định dự án.