Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) là gì? Công thức và ví dụ

Vì sao D/E quan trọng

Nợ là con dao hai lưỡi. Khi doanh nghiệp kiếm được tỷ suất sinh lời trên tài sản cao hơn lãi suất vay, dùng thêm nợ làm ROE tăng. Nhưng nợ có lãi phải trả đều đặn và gốc phải trả đúng hạn, bất kể kinh doanh tốt hay xấu. Khi doanh thu giảm hay lãi suất tăng, doanh nghiệp vay nhiều sẽ chịu thiệt hại nặng hơn, thậm chí mất khả năng trả nợ.

Vì vậy D/E là chỉ số mà ngân hàng, trái chủ, nhà đầu tư và cơ quan quản lý đều theo dõi. Nhiều hợp đồng tín dụng và điều khoản trái phiếu đặt giới hạn D/E tối đa mà doanh nghiệp phải duy trì. Với nhà đầu tư cổ phiếu, D/E giúp hiểu ROE cao đến từ hiệu quả kinh doanh hay từ vay nợ.

Hai cách tính và vì sao phải ghi rõ

Cách thứ nhất dùng tổng nợ phải trả, gồm cả các khoản không chịu lãi như phải trả người bán, người mua trả tiền trước, lương chưa trả. Cách này phản ánh toàn bộ nghĩa vụ với bên ngoài và thường thấy trong giáo trình tại Việt Nam.

Cách thứ hai chỉ dùng nợ vay có lãi: vay ngắn hạn, vay dài hạn, trái phiếu, nợ thuê tài chính. Cách này phổ biến trong tài chính doanh nghiệp, định giá và các điều khoản tín dụng, vì chỉ nợ có lãi mới tạo ra gánh nặng lãi vay cố định. Doanh nghiệp bán lẻ hay bất động sản có thể có D/E theo tổng nợ rất cao vì nhận tiền trả trước của khách, nhưng D/E theo nợ vay lại thấp. Khi so sánh, luôn kiểm tra hai số được tính cùng một cách.

D/E bao nhiêu là cao?

Không có ngưỡng chung. Ngành có dòng tiền ổn định và tài sản đảm bảo tốt như điện, hạ tầng thường chịu được D/E cao hơn. Ngành có doanh thu biến động mạnh như công nghệ, hàng tiêu dùng không thiết yếu thường nên giữ D/E thấp. Ngân hàng và công ty tài chính có cấu trúc khác hẳn, tiền gửi của khách hàng là nợ phải trả, nên D/E của ngân hàng không so sánh được với doanh nghiệp thông thường.

Thay vì tìm một ngưỡng, hãy đọc D/E cùng khả năng trả nợ: hệ số khả năng thanh toán lãi vay (EBIT / chi phí lãi vay), nợ ròng trên EBITDA và cơ cấu kỳ hạn nợ. D/E vừa phải nhưng nợ ngắn hạn chiếm phần lớn để tài trợ tài sản dài hạn vẫn rủi ro hơn D/E cao hơn với nợ dài hạn ổn định.

• D/E tăng liên tục nhiều năm trong khi lợi nhuận không tăng tương ứng: đòn bẩy đang tích lũy rủi ro.
• D/E rất cao do vốn chủ sở hữu bị bào mòn vì lỗ: tín hiệu xấu hơn D/E cao do vay để đầu tư.
• Vốn chủ sở hữu âm: D/E mất ý nghĩa, cần đọc trực tiếp báo cáo.

Liên hệ với các hệ số đòn bẩy khác

D/E, hệ số nợ trên tổng tài sản (D/A) và hệ số nhân vốn chủ sở hữu (tổng tài sản / vốn chủ sở hữu) đều đo cùng một điều theo cách khác nhau. Khi dùng tổng nợ phải trả: D/A = D/E / (1 + D/E), và hệ số nhân vốn chủ sở hữu = 1 + D/E. Hệ số nhân vốn chủ sở hữu chính là nhân tố đòn bẩy trong phân tích DuPont ROE.

Formula

Example: Tính D/E của một công ty vận tải

Common Mistakes

• So sánh D/E tính theo tổng nợ của doanh nghiệp này với D/E tính theo nợ vay của doanh nghiệp khác.
• Kết luận doanh nghiệp vay quá nhiều khi D/E cao chủ yếu do người mua trả tiền trước hoặc phải trả người bán không chịu lãi.
• Áp chuẩn D/E của doanh nghiệp sản xuất cho ngân hàng, công ty chứng khoán hay công ty bảo hiểm.
• Chỉ nhìn D/E mà bỏ qua khả năng trả lãi và kỳ hạn nợ; D/E thấp nhưng nợ ngắn hạn tập trung vẫn có thể gây khủng hoảng thanh khoản.

Quick Check

FAQ

Related Concepts

• Financial leverageĐòn bẩy tài chính
• LiabilitiesNợ phải trả