Thấu chi là gì? Cách tính lãi thấu chi và ví dụ cụ thể

BeginnerUpdated 09.11.2026

Thấu chi (Overdraft) là hình thức cho vay trong đó ngân hàng cho phép khách hàng chi tiêu vượt số dư trên tài khoản thanh toán, trong một hạn mức và thời hạn đã thỏa thuận. Khách hàng chỉ trả lãi trên số tiền thực sự đã dùng vượt số dư và số ngày sử dụng.

Thấu chi hoạt động thế nào

Khi được cấp hạn mức thấu chi, tài khoản thanh toán của khách hàng có thể xuống dưới 0, tối đa bằng hạn mức. Ví dụ tài khoản còn 5 triệu đồng, hạn mức thấu chi 50 triệu, khách hàng vẫn chuyển khoản được 30 triệu; số dư trở thành âm 25 triệu và đó là khoản vay thấu chi. Khi có tiền vào tài khoản, ngân hàng tự động trừ để giảm dư nợ thấu chi.

Theo quy định hiện hành về hoạt động cho vay của Ngân hàng Nhà nước, cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán là một phương thức cho vay. Vì vậy khoản thấu chi vẫn được phân loại nợ, báo cáo lên Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) như các khoản vay khác, và chậm trả cũng có thể dẫn đến nợ nhóm 2 hoặc nợ xấu.

Thấu chi cá nhân và thấu chi doanh nghiệp

Với cá nhân, thấu chi thường được cấp không cần tài sản bảo đảm (thấu chi tín chấp) cho người nhận lương qua ngân hàng, hạn mức tính theo một số tháng lương; hoặc có bảo đảm bằng sổ tiết kiệm, giấy tờ có giá. Mục đích là bù đắp thiếu hụt tạm thời giữa các kỳ lương.

Với doanh nghiệp, thấu chi là công cụ quản lý dòng tiền ngắn hạn: trả lương, trả nhà cung cấp, nộp thuế khi tiền bán hàng chưa về. Hạn mức dựa trên doanh thu, dòng tiền qua tài khoản và tài sản bảo đảm, thường có thời hạn duy trì hạn mức trong 12 tháng và được xem xét gia hạn.

Ưu điểm: dùng ngay khi cần, không phải làm hồ sơ cho từng lần rút; chỉ trả lãi trên số tiền và số ngày thực sử dụng.
Nhược điểm: lãi suất thường cao hơn vay thông thường; dễ dùng thành thói quen; ngân hàng có thể không gia hạn khi đánh giá rủi ro tăng.

Thấu chi khác vay thường và thẻ tín dụng thế nào

Vay thông thường giải ngân một số tiền cố định, khách hàng trả lãi trên toàn bộ dư nợ từ ngày nhận tiền dù chưa dùng hết. Thấu chi chỉ phát sinh nợ khi tài khoản xuống dưới 0, và nợ tự động giảm khi có tiền vào. Với nhu cầu ngắn ngày và không đều, thấu chi tiết kiệm lãi hơn; với nhu cầu lớn, dài hạn và có mục đích rõ, vay thường có lãi suất thấp hơn.

Thẻ tín dụng cũng là một hạn mức tín dụng quay vòng, nhưng thường có thời gian miễn lãi nếu thanh toán toàn bộ dư nợ sao kê đúng hạn, trong khi lãi suất khi không trả đủ và phí rút tiền mặt thường cao. Thấu chi tính lãi ngay từ ngày đầu sử dụng nhưng dùng được cho mọi giao dịch từ tài khoản thanh toán, kể cả chuyển khoản.

Dùng thấu chi đúng cách

Thấu chi phù hợp cho khoảng trống dòng tiền ngắn ngày, có nguồn trả rõ ràng như lương sắp về hay khoản phải thu sắp thu. Nếu tài khoản âm liên tục nhiều tháng, đó là dấu hiệu nhu cầu vốn mang tính dài hạn và nên chuyển sang khoản vay phù hợp với lãi suất thấp hơn, hoặc xem lại chi tiêu.

Doanh nghiệp nên lập dự báo dòng tiền theo tuần để biết khi nào cần thấu chi và bao lâu thì trả được, tránh dùng thấu chi ngắn hạn để tài trợ tài sản dài hạn. Khi hết thời hạn hạn mức, dư nợ thấu chi chưa trả sẽ chuyển thành nợ quá hạn nếu không được gia hạn.

Formula

Lãi thấu chi = Σ (Số dư thấu chi thực tế cuối ngày × Lãi suất năm / 365)

Số dư thấu chi thực tế: Phần số dư âm trên tài khoản thanh toán tại cuối mỗi ngày, xem trên sao kê tài khoản.
Lãi suất năm: Lãi suất thấu chi ghi trong hợp đồng hoặc thông báo của ngân hàng.
365: Theo Thông tư 14/2017/TT-NHNN về phương pháp tính lãi, lãi suất quy đổi theo năm với một năm là 365 ngày.

Khi số dư không đổi trong nhiều ngày liên tiếp, có thể nhóm lại: Số dư × Lãi suất × Số ngày duy trì / 365.

Example: Lãi thấu chi một tháng của một doanh nghiệp giả định

Công ty TNHH Hải Đăng (số liệu giả định) có hạn mức thấu chi 500 triệu đồng, lãi suất 12%/năm. Trong tháng 30 ngày, tài khoản âm 200 triệu đồng trong 10 ngày đầu, âm 450 triệu trong 10 ngày tiếp theo (do trả lương), và về dương trong 10 ngày cuối khi khách hàng thanh toán.

Lãi 10 ngày đầu = 200 × 12% × 10 / 365 ≈ 0,66 triệu đồng.
Lãi 10 ngày tiếp theo = 450 × 12% × 10 / 365 ≈ 1,48 triệu đồng.
10 ngày cuối không có dư nợ thấu chi nên lãi bằng 0.
Tổng lãi tháng ≈ 0,66 + 1,48 = 2,14 triệu đồng.
So sánh: nếu vay cố định 500 triệu cả tháng với cùng lãi suất, lãi = 500 × 12% × 30 / 365 ≈ 4,93 triệu đồng.

Nhờ chỉ trả lãi trên số tiền và số ngày thực dùng, Hải Đăng trả khoảng 2,14 triệu đồng, chưa bằng một nửa so với vay cố định 500 triệu. Thấu chi rất hiệu quả cho nhu cầu ngắn và không đều; nhưng nếu tài khoản âm 450 triệu suốt cả năm, công ty nên chuyển sang khoản vay vốn lưu động có lãi suất thấp hơn.

Common Mistakes

Nghĩ rằng thấu chi không phải là khoản vay nên chậm trả không ảnh hưởng: dư nợ thấu chi vẫn được phân loại nợ và báo cáo lên CIC.
Dùng thấu chi cho nhu cầu dài hạn như mua tài sản, chịu lãi suất cao trong thời gian dài.
Tính lãi trên toàn bộ hạn mức thay vì trên số dư thực tế sử dụng.
Quên thời hạn của hạn mức thấu chi, để dư nợ chuyển thành nợ quá hạn khi ngân hàng không gia hạn.

Quick Check

Q1. Hạn mức thấu chi 100 triệu, lãi suất 14,6%/năm. Tài khoản âm 50 triệu trong 20 ngày. Lãi thấu chi là bao nhiêu?
Q2. Đặc điểm nào phân biệt thấu chi với khoản vay giải ngân một lần?
Q3. Doanh nghiệp có tài khoản âm gần hết hạn mức thấu chi liên tục 10 tháng. Nhận định hợp lý nhất?

FAQ

Thấu chi có phải trả lãi khi chưa dùng không?

Thông thường không trả lãi trên phần hạn mức chưa dùng; lãi chỉ tính trên số dư âm thực tế. Một số ngân hàng có thể thu phí cấp hoặc duy trì hạn mức, cần xem biểu phí và hợp đồng.

Thấu chi có ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng không?

Có. Thấu chi là khoản cho vay nên được ghi nhận trên CIC. Dùng và trả đúng hạn giúp xây dựng lịch sử tín dụng; chậm trả có thể làm khoản vay bị chuyển nhóm nợ.

Hết hạn thấu chi mà chưa trả thì sao?

Dư nợ chưa trả có thể bị chuyển sang nợ quá hạn và chịu lãi quá hạn theo hợp đồng, đồng thời ảnh hưởng đến nhóm nợ trên CIC. Nên liên hệ ngân hàng trước khi hết hạn để gia hạn hoặc thu xếp trả nợ.

Nên dùng thấu chi hay thẻ tín dụng?

Nếu trả được toàn bộ trong thời gian miễn lãi, thẻ tín dụng thường rẻ hơn cho chi tiêu cá nhân. Thấu chi tiện hơn khi cần chuyển khoản, thanh toán hóa đơn từ tài khoản, và với doanh nghiệp là công cụ quản lý dòng tiền linh hoạt.