Chỉ số P/B là gì? Công thức, ví dụ và khi nào nên dùng P/B

P/B cho biết điều gì

Giá trị sổ sách là phần tài sản còn lại thuộc về cổ đông sau khi trừ hết nợ, theo số liệu kế toán. P/B cho biết thị trường đang định giá doanh nghiệp cao hay thấp hơn con số kế toán đó bao nhiêu lần. P/B lớn hơn 1 nghĩa là thị trường tin doanh nghiệp sẽ dùng vốn tạo ra lợi nhuận tốt hơn mức đòi hỏi; P/B nhỏ hơn 1 nghĩa là thị trường nghi ngờ chất lượng tài sản hoặc khả năng sinh lời.

So với lợi nhuận, vốn chủ sở hữu biến động chậm hơn và hiếm khi âm, nên P/B vẫn dùng được khi doanh nghiệp đang lỗ hoặc lợi nhuận dao động mạnh, những lúc P/E mất ý nghĩa.

Khi nào P/B hữu ích nhất

P/B phù hợp với doanh nghiệp mà tài sản chủ yếu là tài sản tài chính được ghi nhận gần với giá trị thị trường, hoặc tài sản hữu hình là động lực tạo ra lợi nhuận.

• Ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm: tài sản chủ yếu là các khoản cho vay, chứng khoán, tiền, nên vốn chủ sở hữu phản ánh khá sát giá trị.
• Doanh nghiệp thâm dụng tài sản như thép, vận tải, bất động sản, đặc biệt ở đáy chu kỳ khi lợi nhuận thấp.
• Ít hữu ích với doanh nghiệp công nghệ, dịch vụ, hàng tiêu dùng có thương hiệu, nơi giá trị lớn nằm ở tài sản vô hình không được ghi trên sổ sách, nên P/B thường cao mà không có nghĩa là đắt.

Quan hệ giữa P/B và ROE

P/B và ROE luôn phải đọc cùng nhau. Doanh nghiệp có ROE cao tạo ra nhiều lợi nhuận trên mỗi đồng vốn, nên xứng đáng có P/B cao. Về mặt toán học, P/B = P/E × ROE. Một cách so sánh nhanh: lấy ROE chia cho P/B để biết với giá hiện tại, mỗi đồng bạn bỏ ra đang được doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu phần trăm lợi nhuận.

Cổ phiếu P/B thấp mà ROE cũng rất thấp kéo dài có thể là bẫy giá trị (value trap): rẻ có lý do và có thể rẻ mãi. Cổ phiếu P/B cao nhưng ROE cao và bền vững có thể vẫn hợp lý.

P/B khác P/E thế nào

P/E dựa vào lợi nhuận một năm, phản ánh khả năng sinh lời hiện tại. P/B dựa vào vốn chủ sở hữu tích lũy, phản ánh nền tảng tài sản. P/E dễ bị bóp méo bởi lợi nhuận bất thường; P/B dễ bị bóp méo bởi cách ghi nhận tài sản, như hàng tồn kho chưa trích đủ dự phòng hoặc lợi thế thương mại lớn từ các thương vụ mua bán.

Lưu ý khi dùng P/B cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, phần lớn tài sản được ghi theo giá gốc chứ không theo giá thị trường. Quỹ đất mua từ lâu có thể đang ghi rất thấp so với giá trị thật, trong khi khoản phải thu khó đòi hay hàng tồn kho lỗi thời có thể đang ghi cao hơn giá trị thu hồi. Vì vậy với doanh nghiệp bất động sản hay doanh nghiệp có nhiều khoản phải thu, cần đọc thuyết minh để điều chỉnh vốn chủ sở hữu trước khi dùng P/B.

Với ngân hàng, chất lượng tài sản quan trọng hơn con số P/B: nợ xấu, nợ tái cơ cấu và mức trích lập dự phòng quyết định vốn chủ sở hữu có phản ánh đúng thực tế hay không.

Formula

Example: Tính và so sánh P/B của hai công ty giả định

Common Mistakes

• Coi P/B dưới 1 là chắc chắn rẻ. Thị trường có thể đang chiết khấu vì tài sản kém chất lượng hoặc ROE thấp kéo dài.
• Dùng P/B cho doanh nghiệp có tài sản vô hình lớn, như công nghệ hay hàng tiêu dùng có thương hiệu, rồi kết luận là đắt.
• Dùng tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất mà không trừ lợi ích cổ đông không kiểm soát, làm BVPS bị thổi phồng.
• Không đọc thuyết minh về nợ xấu, hàng tồn kho và khoản phải thu, trong khi những khoản này quyết định vốn chủ sở hữu có thật hay không.
• So P/B giữa các ngành có cấu trúc tài sản khác nhau, ví dụ ngân hàng với phần mềm.

Quick Check

FAQ

Related Concepts

• Price-to-earnings ratioHệ số P/E
• Return on equity (ROE)Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• Owner's equityVốn chủ sở hữu