VN-Index
Chỉ số VN-Index
VN-Index là gì? Cách tính, ý nghĩa và cách đọc đúng
VN-Index (Vietnam Index) là chỉ số giá chứng khoán của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), đo biến động giá trị vốn hóa của các cổ phiếu niêm yết trên HOSE so với ngày gốc 28.07.2000, khi chỉ số được quy ước bằng 100 điểm.
VN-Index cho biết điều gì
VN-Index là cái nhiệt kế của thị trường cổ phiếu Việt Nam. Khi bản tin nói VN-Index tăng 15 điểm, nghĩa là tổng giá trị vốn hóa (đã điều chỉnh) của các cổ phiếu trên HOSE tăng tương ứng so với phiên trước. VN-Index 1.500 điểm nghĩa là giá trị vốn hóa đó gấp khoảng 15 lần ngày gốc, sau khi đã điều chỉnh cho các thay đổi về số lượng cổ phiếu niêm yết.
Nhà đầu tư dùng VN-Index để đánh giá xu hướng chung của thị trường, làm chuẩn so sánh hiệu quả danh mục (benchmark) và làm cơ sở cho các sản phẩm như quỹ chỉ số. Một danh mục tăng 10% trong năm VN-Index tăng 20% thực ra đang kém thị trường.
Vì sao vài cổ phiếu lớn có thể kéo cả chỉ số
VN-Index được tính theo giá trị vốn hóa, nên mỗi cổ phiếu ảnh hưởng đến chỉ số theo quy mô vốn hóa của nó chứ không phải theo số lượng mã. Một cổ phiếu vốn hóa lớn tăng 5% có thể tác động mạnh hơn hàng chục cổ phiếu nhỏ cùng giảm. Nhóm cổ phiếu có tỷ trọng lớn này thường được gọi là cổ phiếu trụ.
Hệ quả là có những phiên VN-Index tăng điểm nhưng số mã giảm nhiều hơn số mã tăng, và danh mục của phần đông nhà đầu tư nhỏ vẫn đỏ. Vì vậy cần đọc thêm độ rộng thị trường (số mã tăng, giảm, đứng giá) và thanh khoản, không chỉ nhìn điểm số.
- Độ rộng thị trường: tỷ lệ mã tăng so với mã giảm cho biết đà tăng có lan tỏa hay không.
- Thanh khoản: chỉ số tăng với giá trị giao dịch lớn đáng tin hơn tăng với thanh khoản thấp.
- Đóng góp điểm: bảng giá thường cho biết mã nào đóng góp nhiều điểm nhất vào biến động trong phiên.
VN-Index khác VN30 và các chỉ số khác
VN-Index bao gồm các cổ phiếu niêm yết trên HOSE. VN30 chỉ gồm 30 cổ phiếu có vốn hóa và thanh khoản hàng đầu trên HOSE, được xem xét định kỳ và có giới hạn tỷ trọng cho từng mã. VN30 là chỉ số cơ sở của hợp đồng tương lai chỉ số và nhiều quỹ ETF. HNX-Index đại diện cho cổ phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, UPCoM-Index cho thị trường UPCoM.
HOSE còn có nhiều chỉ số khác như VN100, VNMidcap, VNSmallcap và các chỉ số ngành. Muốn biết nhóm cổ phiếu vừa và nhỏ đang diễn biến ra sao, nên xem VNMidcap và VNSmallcap thay vì chỉ nhìn VN-Index.
Lịch sử và cách đọc trong dài hạn
VN-Index ra đời cùng ngày HOSE đi vào hoạt động 28.07.2000 với chỉ hai cổ phiếu niêm yết. Từ đó chỉ số trải qua nhiều chu kỳ tăng mạnh và giảm sâu, phản ánh tăng trưởng kinh tế, chính sách tiền tệ, dòng vốn ngoại và tâm lý nhà đầu tư. Các chỉ số của HOSE hiện được tính theo phương pháp giá trị vốn hóa thị trường điều chỉnh theo tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float).
Lưu ý VN-Index là chỉ số giá, không cộng cổ tức tiền mặt. Khi so sánh lợi nhuận của một danh mục có nhận cổ tức với VN-Index, phần chênh lệch đó cần được tính đến.
Formula
VN-Index = Tổng giá trị vốn hóa thị trường hiện tại / Giá trị vốn hóa cơ sở (đã điều chỉnh) × 100
- Tổng giá trị vốn hóa thị trường hiện tại
- Tổng của giá hiện tại × số cổ phiếu dùng tính chỉ số (đã điều chỉnh free float) của tất cả cổ phiếu thành phần.
- Giá trị vốn hóa cơ sở
- Giá trị vốn hóa tại ngày gốc 28.07.2000, được điều chỉnh mỗi khi có cổ phiếu niêm yết mới, hủy niêm yết hay phát hành thêm, để những thay đổi này không tự làm chỉ số nhảy điểm.
Hệ số 100 là giá trị quy ước của chỉ số tại ngày gốc.
Example: Tính một chỉ số mini theo cách của VN-Index
Giả sử một sàn chỉ có ba cổ phiếu A, B, C (số liệu giả định). Giá trị vốn hóa cơ sở (đã điều chỉnh) là 50.000 tỷ đồng. Hôm qua, vốn hóa điều chỉnh của A là 40.000 tỷ, B là 25.000 tỷ, C là 10.000 tỷ. Hôm nay A tăng 5%, B giảm 2%, C giảm 6,9%.
- Chỉ số hôm qua = (40.000 + 25.000 + 10.000) / 50.000 × 100 = 75.000 / 50.000 × 100 = 150 điểm.
- Vốn hóa hôm nay: A = 40.000 × 1,05 = 42.000 tỷ; B = 25.000 × 0,98 = 24.500 tỷ; C = 10.000 × 0,931 = 9.310 tỷ.
- Tổng vốn hóa hôm nay = 42.000 + 24.500 + 9.310 = 75.810 tỷ đồng.
- Chỉ số hôm nay = 75.810 / 50.000 × 100 = 151,62 điểm, tăng 1,62 điểm (khoảng 1,08%).
Hai trong ba cổ phiếu giảm, trong đó C giảm gần chạm biên độ, nhưng chỉ số vẫn tăng vì A chiếm hơn một nửa vốn hóa. Đây chính là hiệu ứng cổ phiếu trụ: điểm số chỉ số chưa chắc phản ánh trải nghiệm của phần lớn nhà đầu tư.
Common Mistakes
- Nghĩ rằng VN-Index tăng thì đa số cổ phiếu đều tăng. Chỉ số tính theo vốn hóa nên có thể được vài mã lớn kéo lên trong khi phần đông giảm.
- So sánh lợi nhuận danh mục với VN-Index nhưng tính cả cổ tức cho danh mục mà quên VN-Index là chỉ số giá không gồm cổ tức.
- Hiểu điểm số tuyệt đối là đắt hay rẻ. VN-Index 1.500 điểm không tự nói thị trường đắt; cần so với lợi nhuận doanh nghiệp, ví dụ qua P/E thị trường.
- Dùng biến động điểm thay cho phần trăm khi so các giai đoạn khác nhau. Giảm 30 điểm khi chỉ số ở 600 và ở 1.500 có ý nghĩa rất khác nhau.
- Nhầm VN-Index với VN30 hoặc HNX-Index khi đọc tin và khi chọn sản phẩm phái sinh hoặc ETF.
Quick Check
Q1. Một chỉ số có vốn hóa cơ sở 20.000 tỷ đồng, vốn hóa hiện tại 31.000 tỷ đồng. Chỉ số đang ở mức bao nhiêu điểm?
Q2. Trong phiên, 250 mã giảm và 80 mã tăng nhưng VN-Index vẫn tăng 5 điểm. Giải thích hợp lý nhất là gì?
Q3. Khi một doanh nghiệp mới niêm yết trên HOSE, vì sao VN-Index không tự nhiên nhảy điểm?
FAQ
VN-Index bao nhiêu điểm là cao?
Không có ngưỡng cố định. Mức điểm cần được đặt cạnh lợi nhuận của các doanh nghiệp: cùng 1.300 điểm, thị trường có thể rẻ nếu lợi nhuận đã tăng mạnh, hoặc đắt nếu lợi nhuận đi xuống.
Có mua được VN-Index không?
Không mua trực tiếp được chỉ số, nhưng có thể đầu tư vào các quỹ ETF hoặc quỹ mở mô phỏng chỉ số để có kết quả gần với một chỉ số, như VN30 hay VN100.
Vì sao VN-Index tăng mà tài khoản của tôi vẫn lỗ?
Vì chỉ số được kéo bởi nhóm vốn hóa lớn, trong khi danh mục của bạn có thể là các cổ phiếu khác. Hãy so danh mục với chỉ số phù hợp hơn, như VNMidcap hay VNSmallcap nếu bạn nắm cổ phiếu vừa và nhỏ.
VN-Index được cập nhật bao lâu một lần?
Chỉ số được tính liên tục trong giờ giao dịch dựa trên giá khớp lệnh của các cổ phiếu thành phần, và có giá trị đóng cửa vào cuối mỗi phiên.