Loan-to-Deposit Ratio (LDR)
Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi
Loan-to-deposit ratio (LDR, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi) là tỷ lệ giữa dư nợ cho vay khách hàng và tiền gửi khách hàng của ngân hàng. Chỉ số này cho biết ngân hàng đã dùng bao nhiêu phần nguồn tiền gửi để cho vay, nên là thước đo nhanh về thanh khoản. LDR quá cao nghĩa là ngân hàng phụ thuộc vào nguồn vốn khác ngoài tiền gửi và dễ căng thẳng thanh khoản.
Explanation
Tiền gửi khách hàng là nguồn vốn ổn định và tương đối rẻ nhất của ngân hàng. LDR đo mức độ ngân hàng biến nguồn này thành tín dụng. LDR 70% nghĩa là cứ 100 đồng tiền gửi thì 70 đồng được đem cho vay, phần còn lại nằm ở tiền mặt, tiền gửi liên ngân hàng và trái phiếu, tức là còn đệm thanh khoản. LDR vượt 100% nghĩa là ngân hàng phải dùng thêm vốn vay liên ngân hàng, giấy tờ có giá hoặc vốn chủ sở hữu để cho vay.
LDR là con dao hai lưỡi. LDR thấp an toàn về thanh khoản nhưng cho thấy ngân hàng chưa tận dụng nguồn vốn, NIM thường thấp vì nhiều tiền nằm ở tài sản lợi suất thấp. LDR cao giúp sinh lời tốt hơn nhưng khiến ngân hàng nhạy cảm khi người gửi rút tiền hàng loạt hoặc lãi suất liên ngân hàng tăng vọt.
Ở Việt Nam, NHNN quy định trần LDR như một giới hạn an toàn: Thông tư 22/2019/TT-NHNN đặt mức tối đa 85% đối với ngân hàng thương mại. Tuy nhiên LDR theo quy định của NHNN được tính theo công thức riêng, có điều chỉnh tử số (một số khoản cho vay được loại trừ) và mẫu số (cộng thêm một phần nguồn vốn như giấy tờ có giá dài hạn, vốn vay nước ngoài). Vì vậy LDR tính thô từ báo cáo tài chính có thể cao hơn LDR báo cáo cho NHNN. Chi tiết cách tính và các lần sửa đổi cần xem theo quy định hiện hành của NHNN.
LDR khác liquidity coverage ratio (LCR) trong Basel III: LCR so tài sản thanh khoản chất lượng cao với dòng tiền ra ròng trong 30 ngày căng thẳng, nên chi tiết và nhạy với cơ cấu kỳ hạn hơn nhiều. LDR là chỉ số thô, nhanh, phù hợp để so sánh xu hướng.
Key Points
- LDR = dư nợ cho vay khách hàng / tiền gửi khách hàng.
- LDR thấp: an toàn thanh khoản nhưng hiệu quả dùng vốn thấp.
- LDR cao: sinh lời tốt hơn nhưng phụ thuộc nguồn vốn ngắn hạn, đắt hơn.
- Thông tư 22/2019/TT-NHNN đặt trần 85% cho ngân hàng thương mại, theo công thức điều chỉnh riêng.
- LDR thô từ báo cáo tài chính khác LDR theo quy định của NHNN.
Formula
LDR = Loans to customers / Customer deposits
- Loans to customers
- Dư nợ cho vay khách hàng (trước dự phòng), trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng.
- Customer deposits
- Tiền gửi của khách hàng, gồm tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn, cùng bảng cân đối.
Đây là công thức thô để phân tích. LDR theo quy định của NHNN có tử số và mẫu số điều chỉnh, xem quy định hiện hành.
Examples
Worked Example
Ngân hàng cần thêm bao nhiêu tiền gửi để tăng tín dụng
Ngân hàng TMCP Bến Thành (số liệu giả định) có dư nợ cho vay 85.000 tỷ đồng và tiền gửi khách hàng 100.000 tỷ đồng. Ban điều hành muốn cho vay thêm 6.000 tỷ đồng và giữ LDR (tính thô) không quá 85%.
- LDR hiện tại = 85.000 / 100.000 = 85%, đã chạm trần nội bộ.
- Nếu cho vay thêm mà không huy động thêm: LDR = 91.000 / 100.000 = 91%, vượt trần.
- Tiền gửi tối thiểu cần có = 91.000 / 0,85 ≈ 107.058,8 tỷ đồng.
- Tiền gửi phải huy động thêm ≈ 107.058,8 - 100.000 = 7.058,8 tỷ đồng.
Muốn tăng 6.000 tỷ đồng cho vay, Bến Thành phải huy động thêm khoảng 7.059 tỷ đồng tiền gửi, nhiều hơn số tiền cho vay. Đây là lý do khi tín dụng tăng nhanh, các ngân hàng thường đồng loạt tăng lãi suất huy động.
Real-World Scenario
Giám đốc nguồn vốn chọn cách tài trợ tăng trưởng
Chị Ngọc, giám đốc khối nguồn vốn của một ngân hàng tầm trung, thấy LDR theo quy định đã ở mức 83% trong khi nhu cầu vay mùa cuối năm tăng mạnh.
Chị cân nhắc ba lựa chọn: tăng lãi suất huy động để hút tiền gửi (đắt, ảnh hưởng NIM), phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn (một phần được tính vào mẫu số LDR theo quy định), hoặc chậm giải ngân các khoản biên lợi nhuận thấp. Chị chọn kết hợp phát hành giấy tờ có giá và ưu tiên khoản vay lợi suất cao, để vừa giữ LDR dưới trần vừa bảo vệ NIM.
Common Mistakes
Common Mistake
So LDR thô của ngân hàng với trần 85%
Một bài viết trên diễn đàn tính LDR của Ngân hàng Y (giả định) từ báo cáo tài chính được 95% và kết luận ngân hàng đang vi phạm trần 85% của NHNN.
LDR 95% là con số thô: dư nợ chia tiền gửi khách hàng. LDR theo quy định có mẫu số rộng hơn (cộng thêm một phần giấy tờ có giá, vốn vay) và tử số có loại trừ, nên có thể vẫn dưới 85%. Muốn kết luận về tuân thủ cần dùng số LDR mà ngân hàng công bố theo công thức của NHNN, còn LDR thô chỉ nên dùng để so xu hướng.
- So LDR tính thô từ báo cáo tài chính với trần quy định của NHNN.
- Coi LDR thấp luôn là tốt, bỏ qua việc ngân hàng đang dùng vốn kém hiệu quả.
- Dùng dư nợ sau dự phòng ở tử số khiến LDR thấp hơn thực tế.
- Đánh đồng LDR với LCR, vốn là chỉ số thanh khoản chi tiết hơn của Basel III.