Relative Strength Index (RSI)
Chỉ số sức mạnh tương đối
Relative strength index (RSI, chỉ số sức mạnh tương đối) là chỉ báo động lượng đo tốc độ và độ lớn của các nhịp tăng so với nhịp giảm gần đây, dao động từ 0 đến 100. Theo cách đọc truyền thống, RSI trên 70 là vùng quá mua (overbought), dưới 30 là vùng quá bán (oversold). RSI do Welles Wilder đề xuất, thường dùng chu kỳ 14 phiên.
Explanation
RSI so sánh mức tăng bình quân với mức giảm bình quân trong n phiên gần nhất. Khi các phiên tăng mạnh và nhiều hơn các phiên giảm, RSI tiến gần 100; khi bên giảm áp đảo, RSI tiến gần 0. RSI quanh 50 cho thấy lực tăng và lực giảm cân bằng.
Cách tính chuẩn dùng Wilder smoothing (làm trơn kiểu Wilder): lần đầu lấy trung bình cộng mức tăng và mức giảm của 14 phiên; từ phiên sau, mức trung bình mới bằng (trung bình cũ × 13 + giá trị phiên hiện tại) / 14. Vì vậy RSI trên các phần mềm khác nhau có thể lệch nhẹ nếu cách làm trơn khác nhau.
Có ba cách dùng chính. Một là vùng quá mua, quá bán: tín hiệu cảnh báo giá đã đi quá nhanh. Hai là divergence (phân kỳ): giá tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI tạo đỉnh thấp hơn, gợi ý động lượng tăng đang yếu đi. Ba là vùng 40 đến 50 hoặc 50 đến 60 làm hỗ trợ, kháng cự của RSI trong một xu hướng mạnh. Trong xu hướng tăng mạnh, RSI có thể ở trên 70 rất lâu, nên "quá mua" không đồng nghĩa với "phải bán".
Cần phân biệt RSI với relative strength (sức mạnh tương đối) theo nghĩa so sánh hiệu suất một cổ phiếu với chỉ số, ví dụ giá cổ phiếu chia VN-Index: hai khái niệm trùng tên nhưng khác hẳn cách tính.
Key Points
- RSI dao động 0 đến 100, chu kỳ phổ biến 14 phiên.
- Trên 70: quá mua; dưới 30: quá bán (cách đọc truyền thống).
- Phân kỳ giữa giá và RSI cảnh báo động lượng suy yếu.
- Trong xu hướng mạnh, RSI có thể ở vùng cực đoan rất lâu.
- Khác chỉ số relative strength so sánh cổ phiếu với thị trường.
Formula
RSI = 100 - 100 / (1 + RS), với RS = Mức tăng bình quân / Mức giảm bình quân
- Mức tăng bình quân
- Trung bình mức tăng giá đóng cửa của các phiên tăng trong n phiên (phiên giảm tính là 0).
- Mức giảm bình quân
- Trung bình mức giảm (lấy giá trị dương) của các phiên giảm trong n phiên (phiên tăng tính là 0).
- n
- Số phiên, mặc định 14.
Từ phiên thứ n + 1: bình quân mới = (bình quân cũ × (n - 1) + giá trị phiên hiện tại) / n.
Examples
Worked Example
Tính RSI 14 phiên và cập nhật sang phiên tiếp theo
Trong 14 phiên gần nhất của một cổ phiếu giả định, tổng các mức tăng là 8.400 đồng và tổng các mức giảm là 3.600 đồng. Phiên thứ 15, cổ phiếu tăng thêm 300 đồng.
- Mức tăng bình quân: 8.400 / 14 = 600 đồng; mức giảm bình quân: 3.600 / 14 ≈ 257,14 đồng.
- RS = 600 / 257,14 ≈ 2,333; RSI = 100 - 100 / 3,333 = 70.
- Phiên 15: tăng bình quân = (600 × 13 + 300) / 14 = 8.100 / 14 ≈ 578,57; giảm bình quân = (257,14 × 13 + 0) / 14 ≈ 238,78.
- RS ≈ 578,57 / 238,78 ≈ 2,423; RSI ≈ 100 - 100 / 3,423 ≈ 70,79.
RSI ở mức 70 rồi nhích lên khoảng 70,8: cổ phiếu ở vùng quá mua theo cách đọc truyền thống. Đây là tín hiệu cần chú ý, không phải lệnh bán tự động.
Real-World Scenario
Dùng RSI kèm bộ lọc xu hướng
Anh Khải, nhà giao dịch cá nhân, chỉ tìm cơ hội mua ở các cổ phiếu có giá nằm trên đường trung bình 200 phiên (xu hướng dài hạn tăng).
Trong nhóm đó, anh chờ RSI 14 phiên điều chỉnh về vùng 40 đến 45 rồi quay lên mới mua, thay vì chờ RSI xuống dưới 30, mức hiếm khi xuất hiện trong xu hướng tăng. Anh đặt cắt lỗ dưới đáy gần nhất. Bộ lọc xu hướng giúp tránh việc mua cổ phiếu đang "quá bán" chỉ vì nó đang rơi liên tục.
Common Mistakes
Common Mistake
Bán chỉ vì RSI vượt 70
Chị Oanh bán toàn bộ cổ phiếu giả định ở 30.000 đồng vì RSI lên 72. Doanh nghiệp vừa công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng, cổ phiếu tiếp tục tăng lên 40.000 đồng trong khi RSI ở trên 70 suốt nhiều tuần.
Chị bỏ lỡ mức tăng thêm (40.000 - 30.000) / 30.000 ≈ 33%. Trong xu hướng mạnh, RSI cao phản ánh động lượng mạnh chứ không chắc là đảo chiều. Cách đúng: kết hợp RSI với xu hướng, phân kỳ và khối lượng, hoặc dùng điểm chốt lời theo đường trung bình thay vì một ngưỡng RSI cố định.
- Bán ngay khi RSI trên 70 hoặc mua ngay khi RSI dưới 30 mà không xét xu hướng.
- Nhầm RSI với relative strength so sánh cổ phiếu với chỉ số.
- Dùng trung bình cộng đơn giản cho mọi phiên thay vì làm trơn Wilder nên số liệu lệch với phần mềm.
- Tin tín hiệu RSI ở cổ phiếu thanh khoản thấp, nơi vài lệnh nhỏ đủ làm chỉ báo nhảy mạnh.