EPS là gì? Công thức tính EPS, ví dụ và cách đọc đúng

Vì sao EPS quan trọng

Tổng lợi nhuận của doanh nghiệp tăng chưa chắc có lợi cho cổ đông, vì doanh nghiệp có thể phát hành thêm rất nhiều cổ phiếu. EPS chia lợi nhuận về đơn vị từng cổ phiếu, nên phản ánh đúng phần lợi nhuận thuộc về mỗi cổ đông. Lợi nhuận tăng 20% nhưng số cổ phiếu tăng 30% thì EPS giảm và cổ đông thực chất bị thiệt.

EPS cũng là mẫu số của chỉ số P/E, thước đo định giá phổ biến nhất. Tốc độ tăng EPS qua nhiều năm là một trong những tiêu chí quan trọng khi chọn cổ phiếu tăng trưởng, ví dụ trong phương pháp CANSLIM.

EPS cơ bản và EPS pha loãng

EPS cơ bản (basic EPS) tính trên số cổ phiếu phổ thông đang thực sự lưu hành bình quân trong kỳ. EPS pha loãng (diluted EPS) giả định tất cả công cụ có thể chuyển thành cổ phiếu phổ thông, như trái phiếu chuyển đổi, quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên (ESOP) hay chứng quyền do công ty phát hành, đều đã được chuyển đổi. EPS pha loãng luôn bằng hoặc thấp hơn EPS cơ bản và là con số thận trọng hơn.

Khi doanh nghiệp có lượng lớn trái phiếu chuyển đổi hoặc ESOP, khoảng cách giữa hai con số cho biết mức độ cổ đông hiện hữu có thể bị pha loãng trong tương lai.

Những điều chỉnh cần biết khi tính EPS

Con số EPS chỉ có ý nghĩa khi tử số và mẫu số được xác định đúng. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 30) và hướng dẫn hiện hành, có ba điểm hay bị bỏ sót.

• Tử số là lợi nhuận phân bổ cho cổ đông phổ thông của công ty mẹ: trừ lợi ích cổ đông không kiểm soát, cổ tức cổ phiếu ưu đãi và khoản trích quỹ khen thưởng, phúc lợi (nếu có).
• Mẫu số là số cổ phiếu lưu hành bình quân gia quyền theo thời gian, không phải số cổ phiếu cuối kỳ; cổ phiếu quỹ không được tính.
• Khi chia cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành cổ phiếu thưởng hoặc tách cổ phiếu, số cổ phiếu của các kỳ trước được điều chỉnh hồi tố để EPS so sánh được qua các năm.

Đọc EPS thế nào cho đúng

EPS là con số tuyệt đối, phụ thuộc vào số lượng cổ phiếu, nên không thể so EPS giữa hai công ty để biết công ty nào tốt hơn: công ty có EPS 5.000 đồng không chắc hiệu quả hơn công ty có EPS 2.000 đồng. EPS hữu ích nhất khi xem xu hướng của chính doanh nghiệp qua 5 đến 10 năm và khi kết hợp với giá để tính P/E.

Hãy tách EPS cốt lõi khỏi phần lợi nhuận bất thường. EPS tăng vọt vì bán tài sản hay thoái vốn công ty con không lặp lại năm sau. Ngược lại, EPS giảm do trích lập dự phòng một lần có thể không phản ánh khả năng sinh lời dài hạn.

EPS trên báo cáo tài chính ở Việt Nam

Doanh nghiệp niêm yết trình bày lãi cơ bản và lãi suy giảm trên cổ phiếu ở cuối báo cáo kết quả kinh doanh, kèm thuyết minh cách tính. Trên bảng giá, EPS thường được các công ty chứng khoán tính theo 4 quý gần nhất. Nên đối chiếu với báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, đặc biệt khi doanh nghiệp vừa phát hành thêm cổ phiếu hoặc chia cổ tức bằng cổ phiếu.

Formula

Example: Tính EPS khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu giữa năm

Common Mistakes

• Dùng số cổ phiếu cuối kỳ thay cho số bình quân gia quyền khi doanh nghiệp vừa phát hành thêm hoặc mua cổ phiếu quỹ trong năm.
• So sánh EPS giữa hai doanh nghiệp để kết luận doanh nghiệp nào tốt hơn, trong khi EPS phụ thuộc vào số lượng cổ phiếu.
• Dùng lợi nhuận sau thuế hợp nhất mà chưa trừ phần của cổ đông không kiểm soát.
• So EPS năm nay với năm trước chưa điều chỉnh hồi tố sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu, thấy EPS giảm và tưởng doanh nghiệp làm ăn kém đi.
• Không tách lợi nhuận bất thường, coi EPS tăng do bán tài sản là tăng trưởng bền vững.

Quick Check

FAQ

Related Concepts

• Price-to-earnings ratioHệ số P/E
• Price-to-book ratioHệ số P/B
• Return on equity (ROE)Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)