Daily Price Limit
Biên độ dao động giá
Daily price limit (biên độ dao động giá) là mức tăng hoặc giảm tối đa mà giá một chứng khoán được phép thay đổi trong một phiên so với giá tham chiếu. Ở Việt Nam, biên độ với cổ phiếu là ±7% trên HOSE, ±10% trên HNX và ±15% trên UPCoM. Giá cao nhất được đặt gọi là giá trần, giá thấp nhất gọi là giá sàn.
Explanation
Price limit là công cụ hạn chế biến động quá mạnh trong một phiên, cho thị trường thời gian tiếp nhận thông tin. Mỗi ngày, sở giao dịch tính giá trần (ceiling price) và giá sàn (floor price) từ reference price (giá tham chiếu). Trên HOSE và HNX, giá tham chiếu thường là giá đóng cửa phiên trước; trên UPCoM, giá tham chiếu là bình quân gia quyền giá khớp lệnh phiên trước. Lệnh đặt ngoài khoảng trần, sàn bị từ chối.
Giá trần và sàn được làm tròn theo bước giá: giá trần làm tròn xuống, giá sàn làm tròn lên, nên biên độ thực tế có thể hẹp hơn một chút so với 7% hoặc 10%. Ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu mới niêm yết, ngày giao dịch trở lại sau thời gian dài tạm ngừng và ngày không hưởng quyền có quy tắc riêng về giá tham chiếu và biên độ (thường rộng hơn) theo quy định hiện hành.
Biên độ không bảo vệ nhà đầu tư khỏi thua lỗ, nó chỉ chia nhỏ biến động ra nhiều phiên. Khi có tin xấu nghiêm trọng, cổ phiếu có thể giảm sàn nhiều phiên liên tiếp với rất ít người mua ("trắng bên mua"), khiến người muốn bán không bán được. Ngược lại, khi tăng trần liên tục, người muốn mua phải xếp hàng. Rủi ro thanh khoản này lớn hơn ở các sàn có biên độ hẹp.
Thị trường phái sinh có biên độ riêng, và nhiều thị trường quốc tế không áp biên độ ngày cho cổ phiếu mà dùng circuit breaker (cơ chế ngắt mạch) tạm dừng giao dịch khi giá biến động mạnh.
Key Points
- HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15% so với giá tham chiếu.
- Giá tham chiếu HOSE, HNX là giá đóng cửa phiên trước; UPCoM là bình quân gia quyền phiên trước.
- Giá trần làm tròn xuống, giá sàn làm tròn lên theo bước giá.
- Ngày đầu niêm yết và ngày không hưởng quyền có quy tắc riêng.
- Biên độ không chặn thua lỗ, chỉ trải nó ra nhiều phiên và có thể làm mất thanh khoản.
Formula
Giá trần = Giá tham chiếu × (1 + Biên độ); Giá sàn = Giá tham chiếu × (1 - Biên độ)
- Giá tham chiếu
- Do sở công bố mỗi ngày, hiển thị trên bảng giá của công ty chứng khoán.
- Biên độ
- 7% (HOSE), 10% (HNX), 15% (UPCoM) với cổ phiếu trong ngày giao dịch thông thường.
Sau khi nhân, giá trần làm tròn xuống và giá sàn làm tròn lên tới bước giá gần nhất của sàn đó.
Examples
Worked Example
Tính giá trần, giá sàn trên HOSE và HNX
Cổ phiếu A trên HOSE có giá tham chiếu 23.450 đồng, giả định bước giá 50 đồng. Cổ phiếu B trên HNX có giá tham chiếu 23.400 đồng, bước giá 100 đồng (số liệu giả định).
- A, giá trần: 23.450 × 1,07 = 25.091,5, làm tròn xuống bước 50 đồng thành 25.050 đồng.
- A, giá sàn: 23.450 × 0,93 = 21.808,5, làm tròn lên thành 21.850 đồng.
- B, giá trần: 23.400 × 1,1 = 25.740, làm tròn xuống bước 100 đồng thành 25.700 đồng.
- B, giá sàn: 23.400 × 0,9 = 21.060, làm tròn lên thành 21.100 đồng.
A được dao động từ 21.850 đến 25.050 đồng, B từ 21.100 đến 25.700 đồng. Do làm tròn, mức tăng tối đa thực tế của A chỉ khoảng 6,8%, không phải đúng 7%.
Real-World Scenario
Nhà phân tích đánh giá rủi ro mất thanh khoản
Chị Thu, chuyên viên quản trị rủi ro tại một công ty quản lý quỹ (giả định), xem xét một mã trên HOSE mà quỹ nắm khá lớn. Doanh nghiệp vừa công bố tin bất lợi, cổ phiếu giảm sàn với dư bán hàng triệu cổ phiếu và gần như không có dư mua.
Chị báo cáo rằng trong vài phiên tới, quỹ có thể không bán được dù chấp nhận giá sàn, nên khoản lỗ thực tế có thể vượt xa 7% một ngày. Chị đề xuất đặt giới hạn tỷ trọng thấp hơn cho các mã thanh khoản kém, và tính rủi ro theo kịch bản giảm sàn nhiều phiên thay vì chỉ một phiên.
Common Mistakes
Common Mistake
Nghĩ biên độ 7% giới hạn mức lỗ
Anh Đức mua cổ phiếu giả định giá 20.000 đồng trên HOSE và nghĩ "tệ nhất mỗi ngày chỉ mất 7%, lúc đó bán là xong". Cổ phiếu giảm sàn ba phiên liên tiếp và anh không khớp được lệnh bán nào.
Giá đi từ 20.000 xuống 18.600, rồi 17.300 (làm tròn từ 17.298), rồi khoảng 16.100 đồng: giảm khoảng 19,5% trong ba phiên. Biên độ chỉ giới hạn biến động mỗi ngày, không giới hạn tổng thua lỗ, và khi trắng bên mua thì không có giá nào để bán. Cách đúng: quản lý tỷ trọng và thanh khoản từ trước khi mua.
- Tính giá trần, sàn mà không làm tròn theo bước giá.
- Áp biên độ ±7% của HOSE cho cổ phiếu HNX hoặc UPCoM.
- Coi biên độ là giới hạn thua lỗ, quên rủi ro giảm sàn nhiều phiên và không bán được.
- Quên rằng ngày đầu niêm yết và ngày không hưởng quyền có giá tham chiếu, biên độ khác.