VN-Index
Chỉ số VN-Index
VN-Index là chỉ số giá của toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), tính theo trọng số vốn hóa thị trường. Chỉ số bắt đầu ở mức 100 điểm vào phiên đầu tiên ngày 28.07.2000. Đây là thước đo được nhắc nhiều nhất khi nói về thị trường chứng khoán Việt Nam.
Explanation
VN-Index so sánh tổng vốn hóa hiện tại của các cổ phiếu trên HOSE với tổng vốn hóa tại ngày cơ sở. Khi VN-Index ở mức 1.250 điểm, có nghĩa là tổng giá trị thị trường của rổ (sau khi điều chỉnh cho phát hành thêm, niêm yết mới, hủy niêm yết) gấp khoảng 12,5 lần so với ngày gốc. Vì là market-cap weighted index (chỉ số trọng số vốn hóa), vài chục doanh nghiệp lớn nhất, đặc biệt nhóm ngân hàng, bất động sản và tiêu dùng, chi phối phần lớn biến động.
Đọc VN-Index cần để ý hai điều. Thứ nhất, một ngày VN-Index tăng có thể chỉ do vài mã vốn hóa lớn kéo, trong khi đa số cổ phiếu giảm; nên xem kèm độ rộng thị trường (số mã tăng, giảm) và thanh khoản. Thứ hai, VN-Index là chỉ số giá, không cộng cổ tức tiền mặt, nên so sánh lâu năm sẽ đánh giá thấp lợi nhuận thực của nhà đầu tư nắm giữ.
VN-Index khác VN30: VN30 chỉ gồm 30 cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản tốt nhất trên HOSE, tính theo vốn hóa điều chỉnh free-float và có giới hạn tỷ trọng. VN30 là tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và của một số ETF. VN-Index cũng khác HNX-Index (cổ phiếu niêm yết trên HNX) và UPCoM-Index.
Với nhà đầu tư, VN-Index chủ yếu dùng làm benchmark: danh mục tăng 8% trong năm VN-Index tăng 15% là kết quả kém hơn thị trường, dù vẫn có lãi.
Key Points
- Gồm cổ phiếu niêm yết trên HOSE, trọng số theo vốn hóa.
- Gốc 100 điểm ngày 28.07.2000.
- Là chỉ số giá, không gồm cổ tức tiền mặt.
- Bị chi phối bởi nhóm vốn hóa lớn; xem thêm độ rộng thị trường.
- Khác VN30, HNX-Index và UPCoM-Index.
Formula
VN-Index = Tổng vốn hóa hiện tại của rổ / Tổng vốn hóa cơ sở (đã điều chỉnh) × 100
- Tổng vốn hóa hiện tại
- Tổng của giá × số cổ phiếu niêm yết của các mã trong rổ tại thời điểm tính.
- Tổng vốn hóa cơ sở
- Vốn hóa ngày 28.07.2000, được HOSE điều chỉnh mỗi khi rổ thay đổi hoặc có phát hành thêm.
Mức đóng góp gần đúng của một mã vào số điểm thay đổi = Điểm chỉ số hôm trước × Tỷ trọng vốn hóa của mã × % thay đổi giá của mã.
Examples
Worked Example
Một cổ phiếu lớn kéo VN-Index bao nhiêu điểm
VN-Index hôm trước đóng cửa 1.250 điểm. Mã giả định XYZ chiếm 6% tổng vốn hóa và tăng trần 7%. Cả phiên VN-Index tăng 8 điểm (số liệu giả định).
- Đóng góp của XYZ: 1.250 × 6% × 7% = 5,25 điểm.
- Phần do các mã còn lại: 8 - 5,25 = 2,75 điểm.
- Tỷ lệ tăng của chỉ số: 8 / 1.250 = 0,64%.
Một mã chiếm khoảng 66% (5,25 / 8) mức tăng của cả chỉ số. Nếu chỉ nhìn VN-Index tăng 0,64%, nhà đầu tư có thể nghĩ thị trường khỏe, trong khi phần lớn cổ phiếu khác gần như đi ngang.
Real-World Scenario
Báo cáo hiệu quả danh mục cho khách hàng
Anh Quân, chuyên viên tư vấn tại một công ty chứng khoán (giả định), quản lý tài khoản cho khách hàng. Năm qua danh mục khách tăng 11%, VN-Index tăng 14%, VN30 tăng 18%.
Anh trình bày rằng danh mục có lãi nhưng kém VN-Index 3% và kém VN30 7%, nguyên nhân là tỷ trọng thấp ở nhóm ngân hàng vốn hóa lớn dẫn dắt thị trường. Anh cũng nêu danh mục ít biến động hơn chỉ số. So với benchmark giúp khách hiểu kết quả đến từ lựa chọn cổ phiếu chứ không chỉ từ "thị trường lên".
Common Mistakes
Common Mistake
Thấy VN-Index xanh nhưng tài khoản đỏ
Chị Mai giữ 5 cổ phiếu vốn hóa nhỏ. Một tuần VN-Index tăng 2,5%, nhưng tài khoản của chị giảm 3%, và chị cho rằng công ty chứng khoán tính sai.
VN-Index bị chi phối bởi các mã lớn; trong tuần đó nhóm vốn hóa nhỏ giảm. Không có gì sai: danh mục khác rổ chỉ số thì kết quả khác. Cách đúng là chọn chỉ số tham chiếu gần với danh mục của mình và theo dõi độ rộng thị trường thay vì chỉ nhìn VN-Index.
- Nghĩ VN-Index tăng thì phần lớn cổ phiếu đều tăng.
- Nhầm VN-Index với VN30 khi giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số.
- So sánh lợi nhuận có cổ tức của mình với VN-Index (chỉ số giá).
- Coi số điểm VN-Index là "đắt" hay "rẻ" mà không xét lợi nhuận doanh nghiệp, như P/E thị trường.