Overdraft
Thấu chi
Overdraft (thấu chi) là hình thức cấp tín dụng cho phép khách hàng chi tiêu vượt quá số dư tài khoản thanh toán, trong một hạn mức ngân hàng đã cấp. Lãi chỉ tính trên số tiền thực tế dùng vượt số dư và số ngày sử dụng. Thấu chi phù hợp để bù thiếu hụt tiền tạm thời, không phải nguồn vốn dài hạn.
Explanation
Thấu chi gắn trực tiếp với tài khoản thanh toán. Khi số dư về 0, khách hàng vẫn chuyển tiền, thanh toán hay rút tiền được cho tới hạn mức thấu chi; khi có tiền vào tài khoản, khoản thấu chi được trừ tự động. Cá nhân thường được cấp thấu chi theo lương chuyển khoản hoặc cầm cố sổ tiết kiệm; doanh nghiệp được cấp thấu chi để thanh toán nhà cung cấp, nộp thuế, trả lương khi tiền bán hàng chưa về.
Ưu điểm lớn nhất là linh hoạt: không cần hồ sơ giải ngân từng lần và chỉ trả lãi trên số tiền dùng thực tế theo ngày. Đổi lại lãi suất thấu chi thường cao hơn khoản vay ngắn hạn thông thường, đặc biệt thấu chi tín chấp. Một số ngân hàng còn thu phí cấp hạn mức hoặc phí cam kết trên phần chưa dùng.
Với doanh nghiệp, thấu chi là công cụ quản trị working capital (vốn lưu động) ngắn ngày. Dấu hiệu nguy hiểm là thấu chi bị dùng kín hạn mức liên tục nhiều tháng (hardcore overdraft): khi đó doanh nghiệp đang dùng nguồn vốn ngắn hạn, đắt và có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào để tài trợ nhu cầu dài hạn. Ngân hàng cũng theo dõi chỉ báo này như dấu hiệu sớm của khó khăn tài chính.
Thấu chi khác credit card (thẻ tín dụng): thẻ tín dụng có kỳ miễn lãi nếu trả đủ dư nợ sao kê đúng hạn, còn thấu chi tính lãi ngay từ ngày dùng. Thấu chi cũng khác vay hạn mức (revolving loan) ở chỗ không cần làm giấy nhận nợ từng lần. Nếu thấu chi quá hạn không trả, khoản nợ vẫn bị phân loại nợ và báo cáo CIC như mọi khoản vay khác.
Key Points
- Chi vượt số dư tài khoản thanh toán trong hạn mức đã cấp.
- Lãi tính trên số dư thấu chi thực tế theo ngày.
- Linh hoạt nhưng lãi suất thường cao hơn vay ngắn hạn thông thường.
- Dùng kín hạn mức liên tục là dấu hiệu dùng vốn ngắn hạn cho nhu cầu dài hạn.
- Khác thẻ tín dụng: không có kỳ miễn lãi.
Formula
Overdraft interest = Σ (Daily overdrawn balance) × Annual rate / 365
- Daily overdrawn balance
- Số dư thấu chi cuối mỗi ngày, xem trên sao kê tài khoản.
- Annual rate
- Lãi suất thấu chi theo năm ghi trong hợp đồng hạn mức.
Một số ngân hàng dùng quy ước 360 ngày; xem hợp đồng.
Examples
Worked Example
Lãi thấu chi của một công ty thương mại
Công ty TNHH Thực phẩm Sen Vàng (số liệu giả định) có hạn mức thấu chi 500 triệu đồng, lãi 11%/năm, năm 365 ngày. Trong tháng, công ty dùng thấu chi 300 triệu đồng trong 10 ngày và 450 triệu đồng trong 5 ngày, các ngày còn lại số dư dương.
- Tổng dư nợ theo ngày = 300 × 10 + 450 × 5 = 3.000 + 2.250 = 5.250 triệu đồng-ngày.
- Lãi thấu chi = 5.250 × 11% / 365 = 577,5 / 365 ≈ 1,58 triệu đồng.
- Nếu thay bằng khoản vay ngắn hạn 500 triệu đồng trong 15 ngày cùng lãi suất: lãi = 500 × 15 × 11% / 365 = 825 / 365 ≈ 2,26 triệu đồng.
- Thấu chi tiết kiệm ≈ 2,26 - 1,58 = 0,68 triệu đồng dù lãi suất bằng nhau.
Vì chỉ trả lãi trên số tiền và số ngày dùng thực tế, thấu chi hiệu quả cho thiếu hụt ngắn ngày. Nếu lãi thấu chi cao hơn, ví dụ 14% so với 11%, lợi thế này có thể biến mất khi công ty dùng thấu chi nhiều ngày.
Real-World Scenario
Kế toán trưởng dùng thấu chi để nộp thuế đúng hạn
Chị Nhung, kế toán trưởng một công ty in ấn, phải nộp thuế GTGT 280 triệu đồng vào ngày 20, trong khi khoản thu 400 triệu đồng từ khách hàng lớn chỉ về ngày 25.
Chị dùng hạn mức thấu chi để nộp thuế đúng hạn, tránh tiền chậm nộp, và khoản thấu chi được tự động tất toán khi tiền khách hàng về. Chi phí chỉ khoảng 5 ngày lãi, thấp hơn nhiều so với tiền chậm nộp thuế và rủi ro bị cơ quan thuế lưu ý.
Common Mistakes
Common Mistake
Dùng thấu chi để mua máy móc
Một xưởng cơ khí dùng kín hạn mức thấu chi 1 tỷ đồng để mua máy CNC, dự định trả dần từ lợi nhuận trong 3 năm.
Thấu chi bị dùng kín liên tục, công ty trả lãi thấu chi cao trong nhiều năm, và đến kỳ gia hạn ngân hàng giảm hạn mức xuống 400 triệu đồng khiến công ty thiếu tiền thanh toán nhà cung cấp. Cách đúng: tài trợ máy móc bằng vay trung hạn hoặc thuê tài chính có kỳ hạn khớp với thời gian sử dụng tài sản, giữ thấu chi cho nhu cầu ngắn ngày.
- Dùng thấu chi tài trợ tài sản dài hạn hoặc khoản lỗ kéo dài.
- Nghĩ thấu chi có kỳ miễn lãi như thẻ tín dụng.
- Quên rằng ngân hàng có thể giảm hoặc thu hồi hạn mức ở kỳ gia hạn.
- Để thấu chi quá hạn vì nghĩ là khoản nhỏ, khiến lịch sử tín dụng trên CIC bị ảnh hưởng.