Quick Ratio
Hệ số thanh toán nhanh
Quick ratio (hệ số thanh toán nhanh, còn gọi là acid-test ratio) đo khả năng trả nợ ngắn hạn chỉ bằng các tài sản chuyển thành tiền nhanh: tiền, đầu tư tài chính ngắn hạn và phải thu ngắn hạn. Khác với current ratio, chỉ số này loại hàng tồn kho và chi phí trả trước vì chúng khó hoặc không thể đổi ngay thành tiền. Quick ratio trả lời câu hỏi: nếu không bán được thêm hàng nào, doanh nghiệp có trả nổi nợ ngắn hạn không?
Explanation
Quick ratio là phiên bản thận trọng hơn của current ratio (hệ số thanh toán hiện hành). Hàng tồn kho bị loại vì muốn có tiền phải bán hàng, thu tiền, và trong lúc khó khăn thường phải giảm giá mạnh. Chi phí trả trước bị loại vì đó là tiền đã chi, không thu lại được bằng tiền mặt.
Khoảng cách giữa current ratio và quick ratio cho biết doanh nghiệp phụ thuộc vào hàng tồn kho đến mức nào. Hai chỉ số gần nhau nghĩa là ít tồn kho, như doanh nghiệp dịch vụ hay phần mềm. Khoảng cách lớn thường gặp ở bán lẻ, phân phối, xây dựng và bất động sản (căn hộ, đất nền chưa bán được ghi vào hàng tồn kho). Trong ngành bất động sản Việt Nam, current ratio có thể trên 2 nhưng quick ratio dưới 0,5.
Quick ratio dưới 1 không tự động là tín hiệu xấu: chuỗi bán lẻ thu tiền mặt hằng ngày và được nhà cung cấp cho nợ 60 ngày có thể vận hành ổn với quick ratio thấp. Điều quan trọng là xu hướng và so với đối thủ cùng ngành. Ngoài ra cần kiểm tra chất lượng phải thu: phải thu quá hạn hoặc phải thu bên liên quan nên được trừ bớt khi phân tích thận trọng.
Có hai cách tính cho cùng kết quả nếu bảng cân đối đơn giản: cộng trực tiếp tiền, đầu tư ngắn hạn, phải thu; hoặc lấy tài sản ngắn hạn trừ hàng tồn kho và chi phí trả trước. Một số tài liệu chỉ trừ hàng tồn kho, nên khi so sánh với số liệu công bố cần biết họ dùng định nghĩa nào.
Key Points
- Quick ratio = (tiền + đầu tư tài chính ngắn hạn + phải thu ngắn hạn) / nợ ngắn hạn.
- Loại hàng tồn kho và chi phí trả trước vì khó chuyển nhanh thành tiền.
- Khoảng cách với current ratio cho thấy mức phụ thuộc vào hàng tồn kho.
- Đọc theo ngành và theo xu hướng, không có ngưỡng chung.
- Cash ratio còn khắt khe hơn: chỉ tính tiền và đầu tư ngắn hạn.
Formula
Quick ratio = (Cash + Short-term investments + Receivables) / Current liabilities
- Cash
- Tiền và các khoản tương đương tiền trên bảng cân đối kế toán.
- Short-term investments
- Đầu tư tài chính ngắn hạn, ví dụ tiền gửi có kỳ hạn trên 3 tháng đến 12 tháng, chứng khoán kinh doanh.
- Receivables
- Các khoản phải thu ngắn hạn (sau dự phòng phải thu khó đòi).
- Current liabilities
- Nợ ngắn hạn trên bảng cân đối kế toán.
Cách tính tương đương: (Tài sản ngắn hạn - Hàng tồn kho - Chi phí trả trước và tài sản ngắn hạn khác) / Nợ ngắn hạn.
Examples
Worked Example
Current ratio đẹp, quick ratio yếu
Công ty CP Nội thất Gia Khang (số liệu giả định) có: tiền 4 tỷ đồng, tiền gửi kỳ hạn 6 tháng 2 tỷ đồng, phải thu khách hàng 10 tỷ đồng, hàng tồn kho 30 tỷ đồng, chi phí trả trước 2 tỷ đồng; nợ ngắn hạn 30 tỷ đồng.
- Tài sản ngắn hạn = 4 + 2 + 10 + 30 + 2 = 48 tỷ đồng; current ratio = 48 / 30 = 1,6 lần.
- Tài sản thanh toán nhanh = 4 + 2 + 10 = 16 tỷ đồng.
- Quick ratio = 16 / 30 ≈ 0,53 lần.
- Kiểm tra bằng cách thứ hai: (48 - 30 - 2) / 30 = 16 / 30 ≈ 0,53 lần.
Gia Khang chỉ có khoảng 0,53 đồng tài sản thanh toán nhanh cho mỗi đồng nợ ngắn hạn. Khả năng trả nợ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc bán được 30 tỷ đồng hàng tồn kho, nên rủi ro thanh khoản cao hơn nhiều so với con số 1,6 lần gợi ý.
Real-World Scenario
Nhà cung cấp xét điều khoản bán chịu
Công ty phân phối thép Hoà Bình (số liệu giả định) được một đại lý xin nâng thời hạn bán chịu từ 30 lên 60 ngày. Đại lý có current ratio 1,4 lần nhưng quick ratio giảm từ 0,9 xuống 0,4 lần trong hai năm do tồn kho thép tăng mạnh.
Phòng tín dụng của Hoà Bình đề nghị giữ 30 ngày và yêu cầu bảo lãnh thanh toán của ngân hàng cho phần vượt hạn mức. Quick ratio giảm nhanh cho thấy đại lý đang dùng nợ ngắn hạn để ôm hàng, nếu giá thép giảm thì khả năng trả nợ suy yếu ngay.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu CFA Level I: mua hàng trả chậm
Gia Khang mua thêm 6 tỷ đồng hàng tồn kho, chưa trả tiền người bán. Quick ratio và current ratio thay đổi thế nào?
- Quick ratio: tử số không đổi 16 tỷ, nợ ngắn hạn tăng lên 36 tỷ, quick ratio = 16 / 36 ≈ 0,44 lần (giảm).
- Current ratio: tài sản ngắn hạn 48 + 6 = 54 tỷ, nợ ngắn hạn 36 tỷ, current ratio = 54 / 36 = 1,5 lần (giảm từ 1,6).
- Cả hai chỉ số đều giảm, nhưng quick ratio giảm mạnh hơn vì hàng tồn kho không được tính.
Đáp án: cả hai giảm. Bẫy thường gặp là nghĩ current ratio không đổi vì tài sản và nợ cùng tăng 6 tỷ đồng.
Common Mistakes
Common Mistake
Tính cả phải thu khó đòi vào tài sản thanh toán nhanh
Một chuyên viên tính quick ratio của Công ty Xây lắp Phương Bắc (số liệu giả định) bằng (5 + 25) / 25 = 1,2 lần, với tiền 5 tỷ và phải thu 25 tỷ đồng. Thuyết minh cho thấy 15 tỷ đồng phải thu đã quá hạn trên 2 năm nhưng chưa trích dự phòng.
Loại phần quá hạn, quick ratio thận trọng = (5 + 10) / 25 = 0,6 lần, chỉ bằng một nửa con số ban đầu. Cách đúng là đọc thuyết minh tuổi nợ và điều chỉnh phải thu có vấn đề trước khi tính chỉ số.
- Quên loại hàng tồn kho hoặc chi phí trả trước khỏi tử số.
- Tính cả phải thu quá hạn lâu năm hoặc phải thu bên liên quan khó thu hồi.
- Kết luận doanh nghiệp sắp mất khả năng thanh toán chỉ vì quick ratio dưới 1, bỏ qua đặc thù ngành.
- So sánh quick ratio giữa các nguồn dùng định nghĩa khác nhau.
Exam Tip
CFA Level I (Financial Statement Analysis) và CMA Part 2 hỏi phân biệt current, quick và cash ratio và tác động của giao dịch mua hàng, bán hàng, trả nợ lên từng chỉ số.