Lương gross và lương net là gì? Cách tính và ví dụ năm 2026

BeginnerUpdated 09.11.2026

Lương gross (gross salary) là tổng tiền lương trước khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Lương net (net salary) là số tiền người lao động thực nhận sau khi đã trừ các khoản đó.

Vì sao phải phân biệt gross và net

Khi nhận lời mời làm việc, con số trên thư mời có thể là gross hoặc net, và chênh lệch giữa hai con số thường từ khoảng 10% trở lên. Một người mới đi làm nghe "lương 20 triệu" rồi lập ngân sách theo 20 triệu sẽ hụt khoảng 2 triệu đồng mỗi tháng nếu đó là lương gross.

Hiểu cách tính còn giúp bạn đàm phán lương đúng. Doanh nghiệp thường so sánh ứng viên theo lương gross, còn bạn chi tiêu bằng lương net. Khi chuyển việc, hãy luôn quy đổi cả hai đề nghị về cùng một loại trước khi so sánh.

Từ lương gross trừ đi những gì

Với người lao động Việt Nam ký hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên và thuộc diện bảo hiểm bắt buộc, lương gross bị trừ hai nhóm khoản. Nhóm thứ nhất là bảo hiểm bắt buộc phần người lao động đóng, tổng cộng 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng: 8% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế, 1% bảo hiểm thất nghiệp. Tiền lương làm căn cứ đóng có mức trần, nên người lương rất cao không đóng đủ 10,5% trên toàn bộ lương.

Nhóm thứ hai là thuế thu nhập cá nhân. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026: giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng, và biểu thuế lũy tiến 5 bậc 5%, 10%, 20%, 30%, 35%.

Bậc 1: thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng/tháng, thuế suất 5%.
Bậc 2: trên 10 đến 30 triệu đồng/tháng, 10%.
Bậc 3: trên 30 đến 60 triệu đồng/tháng, 20%.
Bậc 4: trên 60 đến 100 triệu đồng/tháng, 30%.
Bậc 5: trên 100 triệu đồng/tháng, 35%.

Lương gross khác chi phí doanh nghiệp trả

Ngoài lương gross, doanh nghiệp còn đóng phần bảo hiểm của người sử dụng lao động, theo mức phổ biến là 21,5% tiền lương làm căn cứ đóng (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp). Vì vậy một vị trí lương gross 20 triệu đồng thực tế tốn của doanh nghiệp khoảng 24,3 triệu đồng mỗi tháng. Đây là lý do doanh nghiệp tính ngân sách tuyển dụng theo gross và cẩn trọng khi cam kết lương net, vì khi quy định thuế hay bảo hiểm thay đổi, phần chênh lệch do doanh nghiệp gánh.

Những điểm cần hỏi khi nhận thư mời

Nhiều doanh nghiệp đóng bảo hiểm trên mức lương cơ bản ghi trong hợp đồng, thấp hơn tổng thu nhập gồm phụ cấp. Khi đó số tiền bị trừ bảo hiểm ít hơn và lương net cao hơn trước mắt, nhưng quyền lợi lương hưu, thai sản, trợ cấp thất nghiệp sau này cũng thấp hơn. Hãy hỏi rõ mức lương đóng bảo hiểm.

Một số khoản như tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm, một số phụ cấp theo quy định được miễn hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và văn bản hướng dẫn của Chính phủ. Thưởng, lương tháng 13 thì vẫn cộng vào thu nhập chịu thuế của tháng nhận.

Formula

Lương net = Lương gross - Bảo hiểm bắt buộc (10,5%) - Thuế TNCN

Lương gross: Tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công trong tháng trước khấu trừ, ghi trên hợp đồng hoặc thư mời.
Bảo hiểm bắt buộc: 8% BHXH + 1,5% BHYT + 1% BHTN, tính trên tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm (có mức trần).
Thuế TNCN: Tính trên thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Bảo hiểm bắt buộc - Giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu bản thân, 6,2 triệu mỗi người phụ thuộc), theo biểu lũy tiến 5 bậc.

Số liệu áp dụng cho kỳ tính thuế 2026 theo Luật 109/2025/QH15. Quy định về thuế và bảo hiểm có thể thay đổi; kiểm tra văn bản hiện hành của cơ quan thuế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Example: Quy đổi lương gross 20 triệu và 30 triệu đồng sang net

Hai nhân viên giả định: Mai lương gross 20 triệu đồng/tháng, Khang lương gross 30 triệu đồng/tháng. Cả hai đóng bảo hiểm trên toàn bộ lương gross, không có người phụ thuộc, không có khoản thu nhập miễn thuế (số liệu giả định, quy định kỳ tính thuế 2026).

Mai: bảo hiểm = 20.000.000 × 10,5% = 2.100.000 đồng (BHXH 1.600.000, BHYT 300.000, BHTN 200.000).
Mai: thu nhập tính thuế = 20.000.000 - 2.100.000 - 15.500.000 = 2.400.000 đồng; thuế = 2.400.000 × 5% = 120.000 đồng.
Mai: lương net = 20.000.000 - 2.100.000 - 120.000 = 17.780.000 đồng.
Khang: bảo hiểm = 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đồng; thu nhập tính thuế = 30.000.000 - 3.150.000 - 15.500.000 = 11.350.000 đồng.
Khang: thuế = 10.000.000 × 5% + 1.350.000 × 10% = 500.000 + 135.000 = 635.000 đồng; lương net = 30.000.000 - 3.150.000 - 635.000 = 26.215.000 đồng.
Chi phí doanh nghiệp cho Mai = 20.000.000 + 20.000.000 × 21,5% = 24.300.000 đồng.

Lương net của Mai bằng khoảng 88,9% lương gross, của Khang khoảng 87,4%. Phần lớn khoản bị trừ ở mức lương này là bảo hiểm, không phải thuế. Khi lương tăng, thuế tăng nhanh hơn vì phần thu nhập cao hơn rơi vào bậc thuế suất cao hơn.

Common Mistakes

Lập ngân sách theo lương gross trên thư mời, nên tháng nào cũng hụt khoảng 10% hoặc hơn.
Lấy lương gross nhân thẳng với thuế suất bậc cao nhất, trong khi biểu lũy tiến từng phần chỉ áp thuế suất cao cho phần thu nhập vượt ngưỡng.
Quên trừ bảo hiểm trước khi tính thuế, làm thuế tính ra cao hơn thực tế.
Dùng mức giảm trừ cũ 11 triệu và 4,4 triệu đồng cho năm 2026, trong khi mức mới là 15,5 triệu và 6,2 triệu đồng.
So sánh hai thư mời, một ghi gross và một ghi net, mà không quy đổi về cùng loại.

Quick Check

Q1. Lương gross 25 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên toàn bộ lương, không có người phụ thuộc, kỳ tính thuế 2026. Lương net là bao nhiêu?
Q2. Thu nhập tính thuế 40 triệu đồng/tháng. Thuế TNCN theo biểu 5 bậc là bao nhiêu?
Q3. Vì sao doanh nghiệp thường thận trọng khi cam kết lương net?

FAQ

Nên đàm phán lương gross hay lương net?

Lương gross minh bạch hơn và là cách phổ biến. Lương net có lợi cho bạn khi thuế hoặc bảo hiểm tăng, vì doanh nghiệp gánh phần chênh. Dù chọn cách nào, hãy ghi rõ trong hợp đồng con số là gross hay net.

Lương bao nhiêu thì phải đóng thuế TNCN năm 2026?

Với người không có người phụ thuộc và đóng bảo hiểm trên toàn bộ lương, thu nhập tính thuế dương khi lương gross trên khoảng 17,32 triệu đồng/tháng (vì 17,32 triệu - 10,5% ≈ 15,5 triệu). Mỗi người phụ thuộc nâng ngưỡng này thêm 6,2 triệu đồng thu nhập sau bảo hiểm.

Thử việc có bị trừ bảo hiểm không?

Nếu chỉ ký hợp đồng thử việc riêng thì thường chưa đóng bảo hiểm bắt buộc. Nếu nội dung thử việc nằm trong hợp đồng lao động thì đóng theo hợp đồng lao động. Hãy kiểm tra loại hợp đồng bạn ký.

Lương net có bao gồm phụ cấp không?

Có, lương net là tổng số thực nhận, gồm cả phụ cấp sau khi trừ bảo hiểm và thuế. Một số phụ cấp được miễn thuế theo quy định nên không làm tăng thuế phải nộp.