Exposure at Default (EAD)
Dư nợ tại thời điểm vỡ nợ
Exposure at default (EAD, dư nợ tại thời điểm vỡ nợ) là tổng số tiền bên cho vay có thể bị mất nếu khách hàng vỡ nợ, đo tại thời điểm vỡ nợ chứ không phải hôm nay. Với khoản vay đã giải ngân hết, EAD gần bằng dư nợ hiện tại, còn với hạn mức tín dụng, thẻ tín dụng hay bảo lãnh, EAD gồm cả phần chưa rút mà khách hàng có thể rút trước khi vỡ nợ. EAD là tham số thứ ba, cùng PD và LGD, để tính expected loss và vốn cho rủi ro tín dụng.
Explanation
Doanh nghiệp gặp khó khăn thường rút tối đa hạn mức tín dụng trước khi vỡ nợ, vì đó là nguồn tiền cuối cùng. Vì vậy nếu chỉ nhìn dư nợ hôm nay, ngân hàng sẽ đánh giá thấp mức tổn thất. EAD khắc phục bằng cách cộng thêm một phần hạn mức chưa sử dụng, theo một credit conversion factor (CCF, hệ số chuyển đổi tín dụng).
Với khoản mục ngoại bảng như cam kết cho vay, bảo lãnh, thư tín dụng (L/C), Basel và quy định an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước gán CCF khác nhau tuỳ loại cam kết: cam kết có thể huỷ ngang vô điều kiện có CCF thấp, bảo lãnh thay thế tín dụng có CCF cao. Theo cách tiếp cận IRB nâng cao, ngân hàng tự ước lượng CCF từ dữ liệu lịch sử về mức rút vốn của các khách hàng đã vỡ nợ.
Với giao dịch phái sinh, EAD phức tạp hơn vì giá trị khoản phải thu thay đổi theo thị trường. Khi đó EAD gồm chi phí thay thế hiện tại (replacement cost) cộng phần tăng tiềm năng trong tương lai (potential future exposure), nội dung thuộc counterparty credit risk (rủi ro tín dụng đối tác).
Cần phân biệt EAD với hạn mức tín dụng: hạn mức là mức tối đa được phép rút, EAD là mức dự kiến đã rút khi vỡ nợ. Hai con số chỉ bằng nhau khi CCF bằng 100%.
Key Points
- EAD đo tại thời điểm vỡ nợ, không phải dư nợ hôm nay.
- Với hạn mức: EAD = phần đã rút + CCF × phần chưa rút.
- Khách hàng yếu thường rút hết hạn mức trước khi vỡ nợ, nên CCF thực tế thường cao.
- Khoản mục ngoại bảng (bảo lãnh, L/C, cam kết) cũng có EAD.
- EAD của phái sinh = replacement cost + potential future exposure.
Formula
EAD = Dư nợ đã rút + CCF × (Hạn mức - Dư nợ đã rút)
- Dư nợ đã rút
- Số tiền khách hàng đã giải ngân và lãi phải thu, lấy từ hệ thống core banking.
- Hạn mức
- Hạn mức tín dụng cam kết trong hợp đồng.
- CCF
- Credit conversion factor: tỷ lệ phần chưa rút được dự kiến sẽ rút trước khi vỡ nợ, theo quy định hoặc ước lượng nội bộ.
Examples
Worked Example
Tính EAD và expected loss cho hạn mức vốn lưu động
Công ty TNHH Thương mại Đức Tín (số liệu giả định) có hạn mức vốn lưu động 10 tỷ đồng, hiện đã rút 6 tỷ đồng. Ngân hàng dùng CCF 50%, PD 3%, LGD 45%.
- Phần chưa rút = 10 - 6 = 4 tỷ đồng.
- EAD = 6 + 50% × 4 = 6 + 2 = 8 tỷ đồng.
- Expected loss = PD × LGD × EAD = 3% × 45% × 8 = 0,108 tỷ đồng.
- Quy đổi: 0,108 tỷ đồng = 108 triệu đồng.
EAD là 8 tỷ đồng chứ không phải 6 tỷ đồng, và tổn thất dự kiến là 108 triệu đồng mỗi năm. Con số này phải được phản ánh trong phí cam kết và lãi suất của hạn mức.
Real-World Scenario
Nhà thầu xây dựng rút hết hạn mức trước khi mất khả năng trả nợ
Một nhà thầu xây dựng có hạn mức 50 tỷ đồng, thường chỉ dùng khoảng 20 tỷ đồng. Khi chủ đầu tư chậm thanh toán liên tục 6 tháng, công ty rút dần lên 48 tỷ đồng để trả lương và nhà cung cấp, rồi vỡ nợ.
Nếu ngân hàng tính EAD theo dư nợ thông thường 20 tỷ đồng, tổn thất thực tế gấp hơn 2 lần dự kiến. Bài học: ngân hàng cần KRI cảnh báo sớm khi mức sử dụng hạn mức tăng đột biến, có điều khoản tạm dừng giải ngân trong hợp đồng, và dùng CCF ước lượng từ dữ liệu khách hàng đã vỡ nợ.
Common Mistakes
Common Mistake
Chỉ dùng dư nợ hiện tại làm EAD
Với hạn mức của Đức Tín ở trên, một chuyên viên tính EL = 3% × 45% × 6 tỷ = 0,081 tỷ đồng, tức 81 triệu đồng, vì cho rằng phần chưa rút "chưa phải là nợ".
EL bị đánh giá thấp 108 - 81 = 27 triệu đồng, tức một phần tư. Cách đúng: phần chưa rút vẫn là cam kết của ngân hàng, phải đưa vào EAD qua CCF.
- Lấy dư nợ hiện tại làm EAD cho hạn mức tín dụng và thẻ tín dụng.
- Bỏ quên khoản mục ngoại bảng như bảo lãnh, L/C và cam kết cho vay.
- Dùng CCF ước lượng từ khách hàng bình thường, trong khi khách hàng sắp vỡ nợ rút vốn nhiều hơn hẳn.
Exam Tip
FRM Part II (Credit Risk) hỏi EAD cho hạn mức và phái sinh, cùng công thức EL = PD × LGD × EAD. Đề hay gài bằng cách cho cả hạn mức và dư nợ đã rút, thí sinh dễ quên phần CCF.