Interbank Interest Rate
Lãi suất liên ngân hàng
Interbank interest rate (lãi suất liên ngân hàng) là lãi suất các ngân hàng áp dụng khi cho nhau vay vốn ngắn hạn, phổ biến nhất là kỳ hạn qua đêm và 1 tuần. Mức lãi này phản ánh trạng thái thanh khoản của cả hệ thống ngân hàng tại từng thời điểm. Nó là kênh truyền dẫn đầu tiên của chính sách tiền tệ và là lãi suất tham chiếu cho nhiều giao dịch khác.
Explanation
Mỗi ngày, có ngân hàng thừa tiền (huy động nhiều hơn cho vay, có khoản đáo hạn) và có ngân hàng thiếu tiền (giải ngân lớn, khách hàng rút tiền, cần đủ dự trữ bắt buộc). Thị trường liên ngân hàng giúp hai bên gặp nhau: ngân hàng thừa cho vay qua đêm, ngân hàng thiếu đi vay. Khi tiền dồi dào lãi suất xuống thấp, khi hệ thống căng thẳng (cuối quý, cuối năm, dịp Tết) lãi suất có thể tăng vọt trong vài ngày.
Ngân hàng trung ương dùng lãi suất liên ngân hàng như mục tiêu tác nghiệp. Ở Việt Nam, NHNN điều tiết qua nghiệp vụ thị trường mở (bơm tiền qua kênh cầm cố giấy tờ có giá, hút tiền qua tín phiếu) và lãi suất tái cấp vốn, tái chiết khấu đóng vai trò trần và sàn mềm. NHNN công bố lãi suất bình quân liên ngân hàng theo từng kỳ hạn; các mức cụ thể thay đổi hằng ngày.
Trên thế giới, các lãi suất tham chiếu ngắn hạn từng dựa vào khảo sát như LIBOR đã được thay bằng lãi suất dựa trên giao dịch thực, như SOFR (Mỹ) hay €STR (khu vực euro), sau các vụ thao túng LIBOR. Với doanh nghiệp, lãi suất liên ngân hàng tăng sẽ truyền dần sang lãi suất huy động và cho vay, đặc biệt các khoản vay thả nổi.
Cần phân biệt lãi suất liên ngân hàng với policy interest rate (lãi suất điều hành) và với lãi suất cho vay khách hàng. Lãi suất điều hành do NHNN quyết định, lãi suất liên ngân hàng do thị trường hình thành quanh mức điều hành, còn lãi cho vay khách hàng cộng thêm chi phí và rủi ro tín dụng.
Key Points
- Lãi suất vay mượn ngắn hạn giữa các ngân hàng, chủ yếu qua đêm và 1 tuần.
- Phản ánh thanh khoản hệ thống, tăng vọt vào các thời điểm căng thẳng mùa vụ.
- NHNN điều tiết qua OMO, lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu.
- LIBOR đã được thay bằng lãi suất dựa trên giao dịch như SOFR.
- Khác lãi suất điều hành và lãi cho vay khách hàng.
Formula
Interest = Principal × Annual rate × Days / 365
- Principal
- Số tiền vay trên thị trường liên ngân hàng.
- Annual rate
- Lãi suất liên ngân hàng niêm yết theo năm của kỳ hạn tương ứng.
- Days
- Số ngày thực tế của khoản vay (qua đêm là 1 ngày).
Quy ước số ngày trong năm (365 hay 360) tùy thị trường và hợp đồng; ví dụ dùng 365.
Examples
Worked Example
Chi phí vay qua đêm khi thanh khoản căng
Ngân hàng TMCP Kim Sơn (số liệu giả định) thiếu 500 tỷ đồng thanh khoản. Ngày thường lãi suất qua đêm 4,2%/năm; tuần cuối năm lãi suất tăng lên 8%/năm và Kim Sơn phải vay liên tục 7 ngày.
- Lãi 1 đêm ở 4,2% = 500 × 4,2% × 1 / 365 ≈ 0,0575 tỷ đồng ≈ 57,53 triệu đồng.
- Lãi 7 ngày ở 4,2% = 500 × 4,2% × 7 / 365 ≈ 0,4027 tỷ đồng ≈ 402,74 triệu đồng.
- Lãi 7 ngày ở 8% = 500 × 8% × 7 / 365 ≈ 0,7671 tỷ đồng ≈ 767,12 triệu đồng.
- Chi phí tăng thêm ≈ 767,12 - 402,74 = 364,38 triệu đồng.
Một tuần căng thẳng làm Kim Sơn tốn thêm khoảng 364 triệu đồng cho 500 tỷ đồng. Con số không lớn với một lần, nhưng nếu ngân hàng phụ thuộc liên ngân hàng thường xuyên thì cost of funds và rủi ro thanh khoản tăng rõ rệt.
Real-World Scenario
Giám đốc tài chính đọc tín hiệu liên ngân hàng
Anh Bảo, CFO một công ty logistics có khoản vay thả nổi 150 tỷ đồng, thấy lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng đã tăng từ 3% lên 5,5% trong hai tháng và duy trì cao.
Anh dự báo ngân hàng sẽ tăng lãi suất huy động và lãi suất cơ sở ở kỳ điều chỉnh tới. Anh tính nếu lãi vay tăng 1 điểm phần trăm, chi phí lãi năm tăng 1,5 tỷ đồng, nên đàm phán cố định lãi suất cho một phần dư nợ và đẩy nhanh thu hồi công nợ để giảm dư nợ vay.
Common Mistakes
Common Mistake
Đọc một ngày tăng vọt thành xu hướng
Một nhà đầu tư thấy lãi suất qua đêm tăng từ 4% lên 9% vào ngày 30.06 và bán hết cổ phiếu ngân hàng vì nghĩ hệ thống sắp khủng hoảng.
Lãi suất qua đêm thường tăng ngắn hạn vào cuối quý khi ngân hàng cần đủ tỷ lệ an toàn trên báo cáo, rồi giảm lại sau vài ngày khi NHNN bơm tiền qua OMO. Cách đúng: theo dõi xu hướng nhiều tuần, kỳ hạn dài hơn (1 tháng, 3 tháng) và động thái của NHNN, thay vì phản ứng với một điểm dữ liệu.
- Đánh đồng lãi suất liên ngân hàng với lãi suất điều hành của NHNN.
- Kết luận xu hướng từ biến động một ngày ở kỳ hạn qua đêm.
- Quên quy ước số ngày khi tính lãi các khoản vay ngắn hạn.
- Nghĩ lãi suất liên ngân hàng tăng sẽ ngay lập tức làm tăng lãi của mọi khoản vay hiện hữu.
Exam Tip
FRM Part I (Financial Markets and Products) hỏi về các lãi suất tham chiếu, quá trình chuyển từ LIBOR sang SOFR và sự khác biệt giữa lãi suất có kỳ hạn và lãi suất qua đêm cộng dồn.