Open Market Operations (OMO)
Nghiệp vụ thị trường mở
Open market operations, OMO (nghiệp vụ thị trường mở) là việc ngân hàng trung ương mua hoặc bán giấy tờ có giá với các ngân hàng thương mại để bơm thêm hoặc hút bớt thanh khoản khỏi hệ thống. Mua giấy tờ có giá (thường qua repo) làm tăng dự trữ của ngân hàng, còn bán hoặc phát hành tín phiếu làm giảm dự trữ. Đây là công cụ linh hoạt nhất để định hướng lãi suất liên ngân hàng hằng ngày.
Explanation
OMO là kênh mà ngân hàng trung ương dùng để đưa lãi suất thị trường về gần mục tiêu chính sách. Khi hệ thống thiếu tiền, lãi suất liên ngân hàng tăng; ngân hàng trung ương bơm thanh khoản qua OMO để kéo lãi suất xuống. Khi hệ thống thừa tiền, lãi suất liên ngân hàng giảm sâu; ngân hàng trung ương hút bớt để tránh tiền rẻ chảy vào đầu cơ hoặc gây áp lực lên tỷ giá. Vì vậy dân ngân quỹ và nhà đầu tư trái phiếu theo dõi khối lượng bơm, hút ròng hằng ngày như một tín hiệu chính sách.
Ở Việt Nam, NHNN thực hiện OMO chủ yếu qua hai hình thức. Mua kỳ hạn (repo): NHNN cho ngân hàng thương mại vay ngắn hạn, ví dụ 7, 14 hay 28 ngày, có tài sản bảo đảm là giấy tờ có giá như trái phiếu chính phủ; khi đến hạn ngân hàng trả lại tiền, nên đây là bơm tạm thời. Phát hành tín phiếu NHNN: ngân hàng thương mại bỏ tiền mua tín phiếu, tiền rời khỏi hệ thống cho tới khi tín phiếu đáo hạn. Kết quả ròng của một giai đoạn bằng lượng bơm mới trừ lượng đáo hạn ở cả hai kênh.
Cần phân biệt OMO với quantitative easing (nới lỏng định lượng). OMO thông thường có quy mô vừa phải, kỳ hạn ngắn, nhắm vào lãi suất qua đêm và thường tự đảo chiều khi đến hạn. QE là mua tài sản dài hạn quy mô rất lớn, giữ lâu trên bảng cân đối, nhắm vào lợi suất dài hạn khi lãi suất ngắn hạn đã gần 0. OMO cũng khác cho vay tái cấp vốn, vốn là kênh hỗ trợ thanh khoản theo đề nghị của từng ngân hàng với lãi suất riêng.
Key Points
- Mua giấy tờ có giá hoặc repo: bơm thanh khoản; phát hành tín phiếu: hút thanh khoản.
- Repo là bơm tạm thời, tiền quay về ngân hàng trung ương khi đến hạn.
- Bơm hoặc hút ròng = phát sinh mới - lượng đáo hạn.
- Tác động trực tiếp lên lãi suất liên ngân hàng, gián tiếp lên tỷ giá.
- Khác QE ở quy mô, kỳ hạn và mục tiêu.
Formula
Bơm ròng = (Repo mới - Repo đáo hạn) - (Tín phiếu phát hành - Tín phiếu đáo hạn); Lãi repo = Số tiền × Lãi suất × Số ngày / 365
- Repo mới, Repo đáo hạn
- Khối lượng cho vay mua kỳ hạn mới và khối lượng đến hạn trong kỳ, theo thông báo kết quả OMO của ngân hàng trung ương.
- Tín phiếu phát hành, đáo hạn
- Khối lượng tín phiếu phát hành mới và tín phiếu đến hạn trong kỳ.
- Lãi suất, Số ngày
- Lãi suất trúng thầu của phiên OMO và kỳ hạn tính theo ngày.
Kết quả dương là bơm ròng, âm là hút ròng. Quy ước số ngày trong năm dùng ở đây là giả định để minh họa.
Examples
Worked Example
Tính lượng bơm ròng trong một tuần và chi phí repo
Trong một tuần, ngân hàng trung ương của một nền kinh tế giả định cho vay repo mới 15.000 tỷ đồng, có 8.000 tỷ đồng repo đáo hạn, phát hành 5.000 tỷ đồng tín phiếu và có 3.000 tỷ đồng tín phiếu đáo hạn. Ngân hàng TMCP Sao Việt (số liệu giả định) vay repo 1.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, lãi suất 4,5%/năm.
- Kênh repo: 15.000 - 8.000 = 7.000 tỷ đồng bơm ròng.
- Kênh tín phiếu: 5.000 - 3.000 = 2.000 tỷ đồng hút ròng.
- Cả tuần: 7.000 - 2.000 = 5.000 tỷ đồng bơm ròng.
- Lãi repo của Sao Việt: 1.000 × 4,5% × 7 / 365 ≈ 0,863 tỷ đồng, tức khoảng 863 triệu đồng.
Hệ thống nhận thêm ròng 5.000 tỷ đồng thanh khoản trong tuần, thường kéo lãi suất liên ngân hàng xuống. Với Sao Việt, vay repo 7 ngày tốn khoảng 863 triệu đồng tiền lãi và cần có giấy tờ có giá đủ điều kiện làm tài sản bảo đảm.
Real-World Scenario
Trưởng phòng nguồn vốn đọc tín hiệu OMO
Chị Hà, trưởng phòng nguồn vốn của một ngân hàng giả định, thấy ngân hàng trung ương liên tục phát hành tín phiếu và hút ròng trong nhiều phiên, trong khi tỷ giá đang chịu áp lực tăng.
Chị hiểu đây là tín hiệu ngân hàng trung ương muốn đẩy lãi suất liên ngân hàng lên để giảm sức hấp dẫn của việc giữ ngoại tệ. Chị rút ngắn kỳ hạn các khoản cho vay liên ngân hàng, giữ thêm giấy tờ có giá đủ điều kiện repo và đề xuất điều chỉnh lãi suất điều chuyển vốn nội bộ.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu CFA Level I về tác động của OMO
Ngân hàng trung ương mua trái phiếu chính phủ từ các ngân hàng thương mại. Hỏi tác động lên dự trữ ngân hàng, lãi suất ngắn hạn và lập trường chính sách.
- Ngân hàng trung ương trả tiền vào tài khoản dự trữ của ngân hàng thương mại, dự trữ tăng.
- Thanh khoản dồi dào làm lãi suất liên ngân hàng giảm.
Dự trữ tăng, lãi suất ngắn hạn giảm, chính sách mở rộng. Bẫy: nhầm chiều, cho rằng ngân hàng trung ương mua trái phiếu là hút tiền.
Common Mistakes
Common Mistake
Coi bơm repo là tiền vào nền kinh tế vĩnh viễn
Một bài bình luận viết rằng ngân hàng trung ương vừa bơm 5.000 tỷ đồng qua repo 7 ngày nên cung tiền sẽ tăng 5.000 tỷ đồng và giá cổ phiếu sẽ tăng mạnh.
Repo 7 ngày là khoản cho vay ngắn hạn giữa ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại; sau 7 ngày tiền quay về nếu không được tái tục. Nó bổ sung dự trữ cho hệ thống ngân hàng, không trực tiếp đến tay doanh nghiệp hay nhà đầu tư. Cần nhìn xu hướng bơm hút ròng nhiều tuần và tác động lên lãi suất, thay vì một phiên đơn lẻ.
- Nhầm chiều tác động: phát hành tín phiếu là hút tiền, không phải bơm tiền.
- Coi khoản repo ngắn hạn là tiền bơm vĩnh viễn vào nền kinh tế.
- Chỉ nhìn lượng bơm mới mà bỏ qua lượng đáo hạn khi tính bơm hoặc hút ròng.
- Đồng nhất OMO với quantitative easing.
Exam Tip
CFA Level I (Economics) hỏi các công cụ của ngân hàng trung ương, trong đó OMO là công cụ chính, và chiều tác động lên dự trữ ngân hàng, cung tiền và lãi suất.