Interest Coverage Ratio
Hệ số khả năng trả lãi vay
Interest coverage ratio (hệ số khả năng trả lãi vay, còn gọi là times interest earned) bằng EBIT chia cho chi phí lãi vay. Chỉ số cho biết lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh đủ trả lãi vay bao nhiêu lần, tức doanh nghiệp còn bao nhiêu "đệm" trước khi không trả nổi lãi. Ngân hàng, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và nhà đầu tư trái phiếu dùng chỉ số này rất thường xuyên.
Explanation
Interest coverage ratio tập trung vào dòng chảy chứ không phải số dư: thay vì hỏi doanh nghiệp nợ bao nhiêu như debt-to-equity ratio, nó hỏi lợi nhuận mỗi năm có gánh nổi chi phí của khoản nợ đó không. Chỉ số 1 lần nghĩa là toàn bộ EBIT vừa đủ trả lãi, không còn gì cho thuế và cổ đông. Chỉ số dưới 1 kéo dài là tín hiệu nguy hiểm về credit risk (rủi ro tín dụng).
Không có ngưỡng chung, nhưng các tổ chức xếp hạng gắn chỉ số này với hạng tín nhiệm: doanh nghiệp được xếp hạng cao thường có coverage nhiều lần, còn doanh nghiệp có coverage chỉ 1 đến 2 lần thường bị coi là rủi ro cao. Ngân hàng hay đưa ngưỡng tối thiểu (ví dụ 2 hoặc 3 lần) vào covenant của hợp đồng tín dụng. Điều quan trọng không kém là độ ổn định của EBIT: coverage 3 lần ở ngành tiện ích ổn định an toàn hơn 3 lần ở ngành thép chu kỳ.
Có các biến thể: EBITDA coverage (EBITDA / lãi vay) cộng lại khấu hao vì đó là chi phí không bằng tiền, phù hợp với ngành thâm dụng tài sản; fixed charge coverage cộng thêm tiền thuê vào cả tử và mẫu; cash coverage dùng dòng tiền kinh doanh. Khi lãi vay được vốn hoá vào tài sản dở dang (dự án đang xây), chi phí lãi trên báo cáo kết quả kinh doanh thấp hơn số lãi thực trả, nên nên dùng tổng lãi phải trả.
Trên báo cáo theo VAS, chi phí lãi vay nằm trong "Chi phí tài chính" với dòng "Trong đó: chi phí lãi vay". EBIT thường được tính bằng "Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế" cộng chi phí lãi vay. Không dùng nguyên dòng chi phí tài chính vì nó còn gồm lỗ chênh lệch tỷ giá và dự phòng đầu tư.
Key Points
- Interest coverage = EBIT / chi phí lãi vay.
- Đo khả năng trả lãi từ lợi nhuận, bổ sung cho các chỉ số đòn bẩy dựa trên bảng cân đối.
- Coverage thấp khi lãi suất tăng hoặc lợi nhuận giảm là cảnh báo sớm về rủi ro vỡ nợ.
- EBITDA coverage và fixed charge coverage là các biến thể phổ biến.
- Dùng tổng lãi phải trả nếu doanh nghiệp vốn hoá lãi vay vào dự án.
Formula
Interest coverage = EBIT / Interest expense
- EBIT
- Lợi nhuận trước lãi vay và thuế. Theo VAS: tổng lợi nhuận kế toán trước thuế + chi phí lãi vay (loại các khoản bất thường nếu muốn đo năng lực bền vững).
- Interest expense
- Chi phí lãi vay trong kỳ, lấy từ dòng "Trong đó: chi phí lãi vay" dưới chi phí tài chính hoặc thuyết minh chi phí tài chính.
EBITDA coverage = EBITDA / Interest expense, luôn cao hơn hoặc bằng EBIT coverage.
Examples
Worked Example
Coverage giảm một nửa khi lợi nhuận giảm và lãi suất tăng
Công ty CP Vận tải Biển Hải Long (số liệu giả định) năm 2025 có EBIT 90 tỷ đồng, khấu hao 60 tỷ đồng, chi phí lãi vay 30 tỷ đồng. Kịch bản 2026: giá cước giảm làm EBIT giảm 40%, lãi suất thả nổi tăng làm chi phí lãi vay lên 36 tỷ đồng.
- Coverage 2025 = 90 / 30 = 3,0 lần.
- EBITDA 2025 = 90 + 60 = 150 tỷ đồng; EBITDA coverage = 150 / 30 = 5,0 lần.
- EBIT 2026 = 90 × (1 - 40%) = 54 tỷ đồng.
- Coverage 2026 = 54 / 36 = 1,5 lần.
Chỉ sau một năm xấu, khả năng trả lãi của Hải Long giảm từ 3,0 xuống 1,5 lần. Nếu covenant yêu cầu tối thiểu 2 lần, doanh nghiệp sẽ vi phạm, nên CFO cần cân nhắc hoán đổi sang lãi suất cố định hoặc giảm nợ trước.
Real-World Scenario
Nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp đọc bản công bố thông tin
Chị Mai cân nhắc mua trái phiếu kỳ hạn 3 năm, lãi suất 11% của Công ty CP Địa ốc Thiên Phú (số liệu giả định). Bản công bố thông tin cho thấy EBIT 3 năm gần nhất là 120, 80, 45 tỷ đồng, trong khi lãi vay tăng từ 30 lên 50 tỷ đồng.
Coverage giảm từ 4,0 xuống dưới 1 lần (45 / 50 = 0,9). Chị Mai nhận ra lãi suất cao không bù được rủi ro doanh nghiệp không trả nổi lãi từ lợi nhuận, và doanh nghiệp có thể phải vay mới để trả lãi cũ. Chị quyết định không mua, thay vì chỉ nhìn mức lãi coupon.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu ACCA FM: tác động của khoản vay mới
Hải Long (EBIT 90 tỷ, lãi vay 30 tỷ đồng) dự định vay thêm 100 tỷ đồng với lãi suất 10%/năm để mua tàu, tàu mới chưa tạo lợi nhuận trong năm đầu. Coverage năm đầu là bao nhiêu?
- Lãi vay tăng thêm = 100 × 10% = 10 tỷ đồng, tổng lãi vay = 40 tỷ đồng.
- Coverage = 90 / 40 = 2,25 lần.
Đáp án 2,25 lần. Đề thường hỏi tiếp nhận xét về gearing và rủi ro tài chính; bẫy là cộng cả lợi nhuận kỳ vọng của tàu mới vào EBIT năm đầu dù đề nói chưa tạo lợi nhuận.
Common Mistakes
Common Mistake
Dùng lợi nhuận sau thuế thay cho EBIT
Một chuyên viên tính coverage của Hải Long năm 2025 bằng lợi nhuận sau thuế chia lãi vay. Lợi nhuận sau thuế = (90 - 30) × (1 - 20%) = 48 tỷ đồng, nên coverage = 48 / 30 = 1,6 lần.
Con số 1,6 lần đánh giá thấp khả năng trả lãi vì lãi vay đã bị trừ một lần trong lợi nhuận và lãi vay được trả trước thuế. Cách đúng là dùng EBIT: 90 / 30 = 3,0 lần.
- Dùng lợi nhuận trước thuế hoặc sau thuế thay vì EBIT ở tử số.
- Dùng toàn bộ chi phí tài chính (gồm lỗ tỷ giá) thay vì riêng chi phí lãi vay.
- Bỏ qua lãi vay được vốn hoá vào tài sản dở dang, làm coverage cao giả tạo.
- Đánh giá coverage một năm mà không xem độ biến động của EBIT qua chu kỳ.
Exam Tip
CFA Level I (Financial Statement Analysis) xếp interest coverage vào nhóm solvency ratios; ACCA FM hay cho tình huống tài trợ bằng nợ và yêu cầu tính lại interest cover cùng gearing.