Target Costing
Chi phí mục tiêu
Target costing (chi phí mục tiêu) là phương pháp quản trị chi phí bắt đầu từ giá bán mà thị trường chấp nhận, trừ đi lợi nhuận mong muốn để ra mức chi phí tối đa cho phép, rồi thiết kế sản phẩm và quy trình sao cho đạt mức chi phí đó. Ngược với cost-plus pricing (định giá theo chi phí cộng lãi), giá bán ở đây là điểm xuất phát chứ không phải kết quả. Phương pháp này được áp dụng chủ yếu ở giai đoạn thiết kế sản phẩm mới.
Explanation
Phần lớn chi phí của một sản phẩm được "khóa" ngay từ giai đoạn thiết kế: chọn vật liệu, số linh kiện, quy trình lắp ráp. Khi đã đưa vào sản xuất, khả năng cắt giảm chi phí rất hạn chế. Target costing đưa áp lực của thị trường vào bàn thiết kế: nếu khách hàng chỉ trả 1,2 triệu đồng cho một chiếc nồi cơm điện thì sản phẩm phải được thiết kế để có chi phí phù hợp.
Quy trình: xác định target price (giá mục tiêu) qua nghiên cứu thị trường và giá đối thủ; trừ target profit (lợi nhuận mục tiêu) để ra target cost (chi phí mục tiêu); ước tính chi phí theo thiết kế hiện tại; nếu có cost gap (khoảng cách chi phí), nhóm liên chức năng gồm thiết kế, mua hàng, sản xuất, tài chính dùng value engineering (phân tích giá trị) để loại bỏ những tính năng, chi tiết mà khách hàng không đánh giá cao, đàm phán với nhà cung cấp, đơn giản hóa quy trình. Nếu không thể đóng khoảng cách, dự án có thể bị hủy trước khi tốn tiền đầu tư.
Target costing khác cost-plus pricing ở chiều suy nghĩ: cost-plus lấy chi phí cộng lãi để ra giá, dễ đưa ra giá cao hơn thị trường. Nó cũng khác standard costing (chi phí định mức): định mức dùng để kiểm soát sản xuất hiện tại, còn chi phí mục tiêu dùng để thiết kế sản phẩm tương lai. Sau khi ra mắt, doanh nghiệp thường tiếp tục kaizen costing (cắt giảm chi phí liên tục).
Phương pháp phổ biến trong ô tô, điện tử, hàng gia dụng, nơi cạnh tranh giá gay gắt và vòng đời sản phẩm ngắn. Nó ít phù hợp với sản phẩm độc quyền hay đơn hàng thiết kế riêng, nơi giá thị trường khó xác định.
Key Points
- Chi phí mục tiêu = giá mục tiêu - lợi nhuận mục tiêu.
- Giá bán thị trường là điểm xuất phát, không phải kết quả.
- Áp dụng ở giai đoạn thiết kế, khi phần lớn chi phí còn chưa bị khóa.
- Đóng cost gap bằng value engineering và hợp tác với nhà cung cấp.
- Khác cost-plus pricing và khác standard costing.
Formula
Target cost = Target price - Target profit; Cost gap = Estimated cost - Target cost
- Target price
- Giá bán (chưa VAT) mà khách hàng mục tiêu sẵn sàng trả, từ nghiên cứu thị trường và giá đối thủ.
- Target profit
- Lợi nhuận mong muốn mỗi đơn vị, thường tính bằng % giá bán hoặc từ ROI yêu cầu.
- Estimated cost
- Chi phí ước tính theo thiết kế hiện tại, từ bảng định mức vật tư và quy trình dự kiến.
Đọc kỹ lợi nhuận mục tiêu tính trên giá bán (margin) hay trên chi phí (markup): với markup m, target cost = target price / (1 + m).
Examples
Worked Example
Thiết kế nồi cơm điện theo chi phí mục tiêu
Công ty CP Gia dụng Sen Vàng (số liệu giả định) dự kiến ra mắt nồi cơm điện mới, giá thị trường chấp nhận 1.200.000 đồng (chưa VAT), lợi nhuận mục tiêu 25% giá bán. Thiết kế ban đầu có chi phí ước tính 1.020.000 đồng/chiếc. Kế hoạch bán 50.000 chiếc.
- Lợi nhuận mục tiêu = 1.200.000 × 25% = 300.000 đồng; target cost = 1.200.000 - 300.000 = 900.000 đồng.
- Cost gap = 1.020.000 - 900.000 = 120.000 đồng/chiếc, tức khoảng 11,76% chi phí hiện tại; trên 50.000 chiếc là 6 tỷ đồng.
- Value engineering: đổi vật liệu vỏ tiết kiệm 50.000, bớt linh kiện bảng điều khiển 40.000, chuyển sang nhà cung cấp nội địa 35.000; tổng = 125.000 đồng.
- Chi phí mới = 1.020.000 - 125.000 = 895.000 đồng, thấp hơn target cost 900.000 đồng.
Sau khi đóng khoảng cách, sản phẩm đạt lợi nhuận mục tiêu ở mức giá thị trường. Nếu chỉ cắt được 80.000 đồng, Sen Vàng phải cân nhắc lại tính năng, mức lợi nhuận hoặc hoãn dự án trước khi đầu tư khuôn mẫu.
Real-World Scenario
Nhà sản xuất xe máy điện cạnh tranh về giá
Bà Thảo, giám đốc tài chính một hãng xe máy điện (giả định), nhận yêu cầu ra mẫu xe cho sinh viên với giá không vượt mức giá của xe xăng phổ thông cùng phân khúc. Thiết kế ban đầu có chi phí pin quá cao.
Nhóm liên chức năng dùng target costing: khảo sát cho thấy sinh viên chủ yếu đi quãng ngắn, nên giảm dung lượng pin chuẩn và bán pin thứ hai như tùy chọn. Chi phí đạt mục tiêu, giá bán cạnh tranh, và khách hàng cần đi xa vẫn có lựa chọn.
Exam Practice
Margin hay markup kiểu CMA Part 1 và ACCA PM
Giá mục tiêu 1.200.000 đồng. Công ty yêu cầu lợi nhuận bằng 25% trên chi phí (markup). Tính target cost.
- Giá = chi phí × (1 + 25%), nên chi phí = giá / 1,25.
- Target cost = 1.200.000 / 1,25 = 960.000 đồng.
- Kiểm tra: 960.000 × 25% = 240.000; 960.000 + 240.000 = 1.200.000 đồng.
960.000 đồng. Bẫy: lấy 1.200.000 × 75% = 900.000 đồng, tức nhầm markup trên chi phí với margin trên giá bán.
Common Mistakes
Common Mistake
Định giá theo chi phí cộng lãi cho sản phẩm cạnh tranh
Nếu Sen Vàng giữ thiết kế ban đầu và định giá theo cost-plus: 1.020.000 × 1,25 = 1.275.000 đồng, cao hơn giá thị trường 75.000 đồng.
Ở mức giá này, sản phẩm khó cạnh tranh với đối thủ cùng tính năng; nếu buộc phải bán theo giá thị trường 1.200.000 đồng, lợi nhuận mỗi chiếc chỉ còn 180.000 đồng (15% giá bán) thay vì 25%. Cách đúng: bắt đầu từ giá thị trường và thiết kế để đạt chi phí mục tiêu.
- Bắt đầu từ chi phí rồi cộng lãi, thay vì bắt đầu từ giá thị trường.
- Áp dụng target costing khi sản phẩm đã sản xuất hàng loạt, lúc khả năng cắt giảm chi phí rất thấp.
- Cắt tính năng mà khách hàng đánh giá cao chỉ để đạt chi phí mục tiêu.
- Nhầm lợi nhuận mục tiêu tính trên giá bán với tính trên chi phí.
Exam Tip
ACCA PM hỏi các bước của target costing và cách đóng cost gap; CMA Part 1 (Cost Management) có câu tính target cost và phân biệt với kaizen costing, value engineering.