Covered Warrant
Chứng quyền có bảo đảm
Covered warrant (chứng quyền có bảo đảm) là chứng khoán do một công ty chứng khoán phát hành, cho người nắm giữ quyền mua hoặc bán chứng khoán cơ sở ở giá thực hiện, hoặc nhận khoản chênh lệch bằng tiền khi đáo hạn. Tổ chức phát hành phải có biện pháp phòng ngừa rủi ro và tài sản bảo đảm thanh toán, nên gọi là "có bảo đảm". Tại Việt Nam, chứng quyền niêm yết trên HOSE hiện là chứng quyền mua kiểu châu Âu, thanh toán bằng tiền.
Explanation
Về bản chất, chứng quyền mua là một call option được chuẩn hoá và niêm yết. Nhà đầu tư mua bán chứng quyền như cổ phiếu trên HOSE, nhưng giá chứng quyền phụ thuộc vào giá cổ phiếu cơ sở, giá thực hiện, thời gian còn lại, volatility và tỷ lệ chuyển đổi. Chứng quyền được giao dịch tại Việt Nam từ năm 2019, với cổ phiếu cơ sở là các cổ phiếu vốn hoá lớn đáp ứng tiêu chí của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Conversion ratio (tỷ lệ chuyển đổi) cho biết cần bao nhiêu chứng quyền để tương ứng một cổ phiếu cơ sở, ví dụ 4:1. Khi đáo hạn, chứng quyền kiểu châu Âu chỉ được thực hiện vào ngày đáo hạn và thanh toán bằng tiền: người nắm giữ nhận (giá thanh toán - giá thực hiện) chia tỷ lệ chuyển đổi nếu dương. Giá thanh toán là bình quân giá đóng cửa của cổ phiếu cơ sở trong 5 ngày giao dịch liền trước ngày đáo hạn, không lấy giá một phiên duy nhất.
Khác với warrant (chứng quyền) do chính công ty cổ phần phát hành để huy động vốn, covered warrant do bên thứ ba là công ty chứng khoán phát hành, không làm tăng số cổ phiếu lưu hành. Tổ chức phát hành thường nắm giữ cổ phiếu cơ sở để phòng ngừa rủi ro (delta hedging) và đóng vai trò nhà tạo lập thị trường cho chứng quyền của mình.
Chứng quyền hấp dẫn nhà đầu tư cá nhân vì vốn nhỏ và đòn bẩy cao, nhưng time value mất dần mỗi ngày và phần lớn chứng quyền out-of-the-money đáo hạn với giá trị 0. Trước khi mua cần tính điểm hoà vốn theo giá cổ phiếu cơ sở và so sánh với kỳ vọng thực tế.
Key Points
- Do công ty chứng khoán phát hành, niêm yết trên HOSE, bản chất là call option.
- Kiểu châu Âu, thanh toán bằng tiền khi đáo hạn.
- Giá thanh toán = bình quân giá đóng cửa 5 phiên trước ngày đáo hạn.
- Luôn quy đổi theo tỷ lệ chuyển đổi khi tính lãi lỗ và điểm hoà vốn.
- Time value giảm dần, chứng quyền out-of-the-money dễ mất trắng.
Formula
Thanh toán mỗi chứng quyền = max(0, Giá thanh toán - Giá thực hiện) / Tỷ lệ chuyển đổi; Điểm hoà vốn (giá cổ phiếu) = Giá thực hiện + Giá mua chứng quyền × Tỷ lệ chuyển đổi
- Giá thanh toán
- Bình quân giá đóng cửa cổ phiếu cơ sở 5 ngày giao dịch liền trước ngày đáo hạn.
- Giá thực hiện
- Ghi trong bản cáo bạch phát hành chứng quyền, có thể được điều chỉnh khi cổ phiếu cơ sở chia cổ tức hoặc tách cổ phiếu.
- Tỷ lệ chuyển đổi
- Số chứng quyền tương ứng một cổ phiếu cơ sở, ví dụ 4:1 thì dùng số 4.
Examples
Worked Example
Lãi lỗ 10.000 chứng quyền khi đáo hạn
Anh Sơn (số liệu giả định) mua 10.000 chứng quyền mua cổ phiếu Công ty CP Phân phối Hải Đăng (giả định) giá 1.200 đồng/chứng quyền. Giá thực hiện 30.000 đồng, tỷ lệ chuyển đổi 4:1. Giá thanh toán khi đáo hạn là 36.000 đồng.
- Thanh toán mỗi chứng quyền = (36.000 - 30.000) / 4 = 1.500 đồng.
- Lãi mỗi chứng quyền = 1.500 - 1.200 = 300 đồng; tổng lãi = 300 × 10.000 = 3 triệu đồng (chưa trừ phí, thuế).
- Điểm hoà vốn theo giá cổ phiếu = 30.000 + 1.200 × 4 = 34.800 đồng.
- Tỷ suất trên vốn = 3 / (10.000 × 1.200 / 1.000.000) = 3 / 12 = 25%.
Cổ phiếu cần vượt 34.800 đồng thì anh Sơn mới có lãi. Ở giá thanh toán 36.000 đồng, anh lãi 25% trên vốn 12 triệu đồng.
Real-World Scenario
Chọn giữa hai chứng quyền cùng cổ phiếu cơ sở
Chị Vy (giả định) kỳ vọng một cổ phiếu ngân hàng tăng từ 25.000 lên khoảng 28.000 đồng trong 2 tháng. Có hai chứng quyền: A giá thực hiện 24.000 đồng, còn 5 tháng; B giá thực hiện 30.000 đồng, còn 1 tháng, giá rất rẻ.
Chị tính điểm hoà vốn của từng chứng quyền theo tỷ lệ chuyển đổi và thấy B cần cổ phiếu vượt 30.000 đồng trong 1 tháng, cao hơn mức kỳ vọng của chị, nên B nhiều khả năng mất trắng dù giá rẻ. Chị chọn A, chấp nhận giá cao hơn để có thời gian và xác suất có lời tốt hơn.
Common Mistakes
Common Mistake
Quên tỷ lệ chuyển đổi khi tính lãi
Với chứng quyền trên, một nhà đầu tư nghĩ mỗi chứng quyền nhận (36.000 - 30.000) = 6.000 đồng, tức lãi 4.800 đồng mỗi chứng quyền, tổng 48 triệu đồng cho 10.000 chứng quyền.
Với tỷ lệ 4:1, mỗi chứng quyền chỉ nhận 6.000 / 4 = 1.500 đồng, tổng lãi thực là 3 triệu đồng. Luôn chia cho tỷ lệ chuyển đổi trước khi so với giá mua chứng quyền.
- Không chia cho tỷ lệ chuyển đổi khi tính giá trị nội tại hoặc điểm hoà vốn.
- Lấy giá đóng cửa ngày đáo hạn thay cho bình quân 5 phiên khi ước tính khoản thanh toán.
- Mua chứng quyền sâu out-of-the-money sắp đáo hạn vì giá rẻ.
- Nhầm covered warrant với warrant do chính doanh nghiệp phát hành để tăng vốn.
Exam Tip
Đề CFA và FRM không hỏi trực tiếp chứng quyền có bảo đảm Việt Nam, nhưng cách định giá giống call option kiểu châu Âu, chỉ cần chia giá call cho tỷ lệ chuyển đổi.