taichinh123

Price-to-Book Ratio (P/B)

Hệ số giá trên giá trị sổ sách

ValuationBeginnerUpdated 09.11.2026

Price-to-book ratio (P/B, hệ số giá trên giá trị sổ sách) là giá cổ phiếu chia cho giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu (BVPS), cho biết thị trường đang trả bao nhiêu lần so với vốn chủ sở hữu trên sổ kế toán. P/B được dùng nhiều để định giá ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và doanh nghiệp nắm nhiều tài sản. P/B hợp lý phụ thuộc chủ yếu vào ROE so với chi phí vốn chủ sở hữu.

Explanation

Giá trị sổ sách là vốn chủ sở hữu của cổ đông công ty mẹ trên bảng cân đối kế toán. Nó ổn định hơn lợi nhuận, hiếm khi âm, nên P/B dùng được cả khi doanh nghiệp lỗ tạm thời. Với ngân hàng và công ty tài chính, tài sản chủ yếu là các khoản cho vay và chứng khoán được ghi gần với giá trị hợp lý, nên giá trị sổ sách phản ánh khá sát giá trị tài sản ròng.

P/B hợp lý không phải lúc nào cũng quanh 1. Từ residual income model suy ra justified P/B = (ROE - g) / (r - g). Doanh nghiệp có ROE cao hơn cost of equity xứng đáng P/B lớn hơn 1, còn doanh nghiệp có ROE thấp hơn cost of equity thì P/B dưới 1 có thể vẫn là đắt. Vì vậy nhà phân tích thường vẽ biểu đồ P/B theo ROE của các ngân hàng để tìm cổ phiếu lệch khỏi đường xu hướng.

P/B kém hữu ích với doanh nghiệp công nghệ, dịch vụ, thương hiệu tiêu dùng: tài sản quan trọng nhất của họ (con người, thương hiệu, phần mềm tự phát triển) thường không được ghi nhận trên sổ sách. Giá trị sổ sách cũng bị ảnh hưởng bởi mua lại cổ phiếu, lỗ luỹ kế, và chất lượng tài sản: một ngân hàng trích lập dự phòng thiếu sẽ có giá trị sổ sách cao hơn thực tế.

Trên thị trường Việt Nam, P/B là thước đo phổ biến khi định giá nhóm ngân hàng và chứng khoán; các báo cáo phân tích thường so sánh P/B hiện tại với trung bình lịch sử 3 đến 5 năm của chính cổ phiếu và của ngành.

Key Points

  • P/B = giá cổ phiếu / BVPS.
  • Justified P/B = (ROE - g) / (r - g).
  • ROE > cost of equity thì P/B hợp lý lớn hơn 1.
  • Phù hợp với ngân hàng, bảo hiểm, doanh nghiệp nhiều tài sản.
  • Kém hữu ích khi tài sản vô hình quan trọng nhưng không được ghi nhận.

Formula

P/B = Price per share / Book value per share

Price per share
Giá thị trường hiện tại.
Book value per share
Vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông công ty mẹ (trừ cổ phần ưu đãi) chia cho số cổ phiếu đang lưu hành, lấy từ bảng cân đối kế toán.

Justified P/B = (ROE - g) / (r - g), với r là cost of equity và g là tăng trưởng dài hạn.

Examples

Worked Example

P/B dưới 1 nhưng chưa chắc rẻ

Công ty CP Chứng khoán Thành Đạt (số liệu giả định) có vốn chủ sở hữu 2.400 tỷ đồng, 100 triệu cổ phiếu lưu hành, giá 18.000 đồng. ROE dài hạn ước tính 9%, cost of equity 13%, tăng trưởng 3%.

  1. BVPS = 2.400 tỷ / 100 triệu = 24.000 đồng.
  2. P/B thị trường = 18.000 / 24.000 = 0,75 lần.
  3. Justified P/B = (0,09 - 0,03) / (0,13 - 0,03) = 0,06 / 0,10 = 0,6 lần.
  4. Giá trị hợp lý = 0,6 × 24.000 = 14.400 đồng.

Dù P/B chỉ 0,75 lần, giá vẫn cao hơn giá trị hợp lý 14.400 đồng vì ROE thấp hơn cost of equity. P/B phải được đọc cùng ROE.

Real-World Scenario

Phân tích nhóm ngân hàng theo P/B và ROE

Anh Trung, chuyên viên phân tích ngành ngân hàng, đặt 15 ngân hàng niêm yết lên biểu đồ với trục ngang là ROE dự phóng và trục dọc là P/B.

Phần lớn ngân hàng nằm quanh một đường xu hướng: ROE càng cao, P/B càng cao. Anh Trung chú ý các ngân hàng nằm dưới đường xu hướng, rồi kiểm tra kỹ chất lượng tài sản và tỷ lệ nợ xấu trước khi kết luận chúng bị định giá thấp, vì P/B thấp có thể phản ánh rủi ro tài sản mà thị trường đã nhận ra.

Exam Practice

Câu hỏi kiểu CFA Level II: justified P/B

ROE 15%, cost of equity 10%, tăng trưởng dài hạn 5%. Tính justified P/B.

  1. Tử số: ROE - g = 0,15 - 0,05 = 0,10.
  2. Mẫu số: r - g = 0,10 - 0,05 = 0,05.
  3. Justified P/B = 0,10 / 0,05 = 2 lần.

P/B hợp lý là 2 lần. Bẫy: dùng ROE / r = 1,5 lần (chỉ đúng khi g = 0).

Common Mistakes

Common Mistake

Tin vào giá trị sổ sách của ngân hàng trích lập thiếu

Ngân hàng TMCP Đông Sơn (số liệu giả định) có vốn chủ 10.000 tỷ đồng, vốn hoá 8.000 tỷ đồng, P/B 0,8 lần. Nhà đầu tư cho rằng mua được tài sản với giá chiết khấu 20%. Thực tế ngân hàng còn khoảng 3.000 tỷ đồng tổn thất tín dụng chưa trích lập.

Giá trị sổ sách điều chỉnh = 10.000 - 3.000 = 7.000 tỷ đồng, P/B điều chỉnh = 8.000 / 7.000 ≈ 1,14 lần. Cổ phiếu không hề rẻ. Trước khi dùng P/B cho ngân hàng phải đánh giá nợ xấu, nợ tái cơ cấu và mức bao phủ dự phòng.

  • Cho rằng P/B dưới 1 luôn là rẻ mà không xét ROE và chất lượng tài sản.
  • Dùng tổng vốn chủ hợp nhất (gồm lợi ích cổ đông không kiểm soát) để tính BVPS.
  • Áp dụng P/B cho doanh nghiệp công nghệ hoặc dịch vụ có tài sản vô hình lớn không ghi nhận.
  • So sánh P/B giữa các ngân hàng mà không điều chỉnh khác biệt về trích lập dự phòng.

Exam Tip

CFA Level II (Market-Based Valuation, Residual Income) hỏi justified P/B và các điều chỉnh giá trị sổ sách; FRM ít dùng nhưng có thể xuất hiện khi định giá ngân hàng.

Related Concepts

Knowledge Article
Price-to-book ratio
Hệ số P/B
Read Article
All Terms