taichinh123

Yield to Maturity (YTM)

Lợi suất đáo hạn

Fixed Income & DerivativesIntermediateUpdated 09.11.2026

Yield to maturity, YTM (lợi suất đáo hạn) là tỷ suất sinh lời năm mà nhà đầu tư đạt được nếu mua trái phiếu ở giá hiện tại, giữ đến đáo hạn, nhận đủ coupon và gốc đúng hạn. Về mặt toán học, YTM là internal rate of return (IRR) của dòng tiền trái phiếu, tức tỷ lệ chiết khấu làm giá trị hiện tại của dòng tiền bằng đúng giá thị trường. YTM là thước đo chuẩn để so sánh các trái phiếu có coupon, giá và kỳ hạn khác nhau.

Explanation

Coupon rate chỉ cho biết tiền lãi danh nghĩa, còn YTM tính cả ba nguồn lợi nhuận: coupon, lãi hoặc lỗ vốn khi giá hội tụ về mệnh giá, và lãi trên lãi khi tái đầu tư coupon. Vì vậy hai trái phiếu coupon 8% và 10% có thể có cùng YTM nếu giá của chúng khác nhau. Thị trường báo giá trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp niêm yết chủ yếu bằng lợi suất chứ không bằng giá.

YTM không có công thức đóng; phải giải bằng thử sai, hàm RATE hoặc YIELD trong Excel, hay máy tính tài chính. Công thức xấp xỉ (coupon năm + (mệnh giá - giá) / số năm) chia cho bình quân của mệnh giá và giá cho kết quả gần đúng để kiểm tra nhanh. Với trái phiếu trả lãi nửa năm, ta tìm lợi suất mỗi kỳ rồi nhân 2 để ra lợi suất năm theo quy ước (bond-equivalent yield).

YTM dựa trên ba giả định: giữ đến đáo hạn, tổ chức phát hành không vỡ nợ, và coupon được tái đầu tư đúng bằng YTM. Nếu lãi suất giảm, tiền coupon tái đầu tư ở mức thấp hơn nên lợi nhuận thực tế thấp hơn YTM (reinvestment risk, rủi ro tái đầu tư). Với trái phiếu có quyền mua lại, cần tính thêm yield to call và lấy mức thấp nhất (yield to worst).

Với doanh nghiệp, YTM của trái phiếu đang lưu hành là ước tính tốt nhất cho cost of debt (chi phí nợ) trước thuế khi tính WACC. YTM cao bất thường so với trái phiếu cùng kỳ hạn thường là tín hiệu thị trường lo ngại rủi ro tín dụng, không phải cơ hội lợi nhuận miễn phí.

Key Points

  • YTM là IRR của trái phiếu: tỷ lệ chiết khấu làm PV dòng tiền bằng giá.
  • Giá dưới mệnh giá thì YTM > coupon; giá trên mệnh giá thì YTM < coupon.
  • Giả định giữ đến đáo hạn, không vỡ nợ và tái đầu tư coupon ở chính mức YTM.
  • Trái phiếu trả lãi nửa năm: YTM năm = lợi suất mỗi kỳ × 2.
  • YTM là lợi nhuận hứa hẹn, lợi nhuận thực tế có thể thấp hơn nếu vỡ nợ hoặc lãi suất giảm.

Formula

P = Σ C / (1 + YTM)^t + F / (1 + YTM)^n; YTM xấp xỉ ≈ [C + (F - P) / n] / [(F + P) / 2]

P
Giá thị trường hiện tại của trái phiếu (giá sạch nếu mua đúng ngày trả lãi).
C
Tiền coupon mỗi năm = coupon rate × mệnh giá.
F
Mệnh giá nhận khi đáo hạn.
n
Số năm (hoặc số kỳ) còn lại đến đáo hạn.
YTM
Lợi suất đáo hạn cần tìm, giải bằng thử sai hoặc hàm RATE/YIELD.

Công thức xấp xỉ chỉ để kiểm tra nhanh; kết quả chính xác phải giải phương trình giá.

Examples

Worked Example

Tìm YTM của trái phiếu mua dưới mệnh giá

Trái phiếu Công ty CP Nhựa Minh Trí Mới (số liệu giả định): mệnh giá 100.000 đồng, coupon 8%/năm trả cuối năm, còn 3 năm, giá thị trường 96.000 đồng.

  1. Ước tính nhanh: [8.000 + (100.000 - 96.000) / 3] / [(100.000 + 96.000) / 2] = (8.000 + 1.333,33) / 98.000 ≈ 9,52%.
  2. Thử YTM = 9,52%: PV ≈ 96.178,52 đồng, cao hơn giá 96.000 nên YTM thật cao hơn một chút.
  3. Thử YTM = 9,60%: PV = 8.000 / 1,096 + 8.000 / 1,096^2 + 108.000 / 1,096^3 = 7.299,27 + 6.659,92 + 82.033,66 = 95.992,85 đồng ≈ 96.000.
  4. Vậy YTM ≈ 9,60%/năm.

Nhà đầu tư mua giá 96.000 đồng và giữ đến đáo hạn đạt khoảng 9,60%/năm, cao hơn coupon 8% nhờ phần lãi vốn 4.000 đồng khi trái phiếu về mệnh giá. Công thức xấp xỉ cho 9,52%, đủ gần để kiểm tra.

Real-World Scenario

So sánh hai trái phiếu bằng YTM thay vì coupon

Anh Dũng, chuyên viên đầu tư của một công ty bảo hiểm (giả định), được chào hai trái phiếu ngân hàng cùng kỳ hạn 4 năm: A coupon 9% giá 103.000 đồng, B coupon 7,5% giá 97.500 đồng.

Nhìn coupon, A có vẻ hấp dẫn hơn. Nhưng A mua trên mệnh giá nên sẽ lỗ vốn 3.000 đồng khi đáo hạn, còn B lãi vốn 2.500 đồng. Anh Dũng tính YTM bằng hàm RATE: A khoảng 8,1%, B khoảng 8,3%. Sau khi kiểm tra rủi ro tín dụng tương đương, anh đề xuất B.

Exam Practice

Câu hỏi kiểu CFA Level I: trái phiếu trả lãi nửa năm

Trái phiếu mệnh giá 100.000, coupon 6%/năm trả nửa năm, còn 2 năm, giá 98.000. Tính YTM năm theo quy ước bond-equivalent.

  1. Coupon mỗi kỳ = 6% × 100.000 / 2 = 3.000; số kỳ = 4.
  2. Thử lợi suất kỳ 3,545%: PV = 2.897,29 + 2.798,10 + 2.702,30 + 89.602,62 = 98.000,31 ≈ 98.000.
  3. YTM năm = 3,545% × 2 ≈ 7,09%.

YTM ≈ 7,09%. Bẫy thường gặp là chiết khấu theo năm với 2 kỳ, hoặc quên nhân 2 lợi suất mỗi kỳ.

Common Mistakes

Common Mistake

Coi YTM là lợi nhuận chắc chắn

Một nhà đầu tư cá nhân thấy trái phiếu doanh nghiệp có YTM 15% trong khi trái phiếu cùng kỳ hạn của các doanh nghiệp khác chỉ khoảng 9%, và tin rằng mình chắc chắn đạt 15%/năm.

YTM 15% là lợi suất hứa hẹn nếu doanh nghiệp trả đủ. Chênh 6 điểm phần trăm cho thấy thị trường định giá xác suất vỡ nợ cao. Nếu doanh nghiệp vỡ nợ ở năm 2 và chỉ thu hồi 40% gốc, lợi nhuận thực tế âm. Cách đúng: xem YTM như lợi suất hứa hẹn, rồi trừ đi tổn thất kỳ vọng do rủi ro tín dụng.

  • Nhầm YTM với coupon rate hoặc với current yield.
  • Coi YTM là lợi nhuận chắc chắn, bỏ qua rủi ro vỡ nợ và rủi ro tái đầu tư.
  • Với trái phiếu trả lãi nửa năm, quên đổi số kỳ và lợi suất mỗi kỳ.
  • Dùng YTM cho trái phiếu có quyền mua lại mà không kiểm tra yield to call.

Exam Tip

CFA Level I (Fixed Income) yêu cầu tính YTM bằng máy tính tài chính, phân biệt YTM, current yield, yield to call, yield to worst và quy ước nửa năm; ACCA FM dùng IRR của dòng tiền trái phiếu để tính cost of debt.

Related Concepts

All Terms