Net Present Value (NPV)
Giá trị hiện tại thuần
Net present value (NPV, giá trị hiện tại thuần) là tổng giá trị hiện tại của mọi dòng tiền vào và ra của một dự án, chiết khấu theo chi phí vốn. NPV dương nghĩa là dự án tạo thêm giá trị cho chủ sở hữu, NPV âm nghĩa là dự án làm giảm giá trị.
Explanation
NPV là tiêu chí thẩm định dự án được lý thuyết tài chính đánh giá cao nhất vì nó xét đủ ba yếu tố: toàn bộ dòng tiền trong vòng đời dự án, time value of money (giá trị thời gian của tiền) và rủi ro (thông qua tỷ lệ chiết khấu). Con số NPV đo trực tiếp phần giá trị tăng thêm cho doanh nghiệp tính bằng tiền hôm nay.
Quy tắc quyết định rất rõ: với dự án độc lập, chấp nhận khi NPV > 0; với các dự án loại trừ nhau (mutually exclusive projects), chọn dự án có NPV cao nhất. NPV có tính cộng được: NPV của nhiều dự án bằng tổng NPV từng dự án, nên rất tiện khi lập danh mục đầu tư của doanh nghiệp.
NPV khác IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ): IRR là một tỷ lệ phần trăm, dễ truyền đạt nhưng có thể cho kết quả sai khi so sánh dự án khác quy mô hoặc khi dòng tiền đổi dấu nhiều lần. NPV cũng khác payback period (thời gian hoàn vốn), vốn bỏ qua dòng tiền sau thời điểm hoàn vốn. Khi các tiêu chí mâu thuẫn, ưu tiên NPV.
Chất lượng NPV phụ thuộc vào dòng tiền đầu vào: phải dùng dòng tiền tăng thêm (incremental cash flow), bỏ chi phí chìm (sunk cost), tính chi phí cơ hội, thay đổi vốn lưu động và thuế. Ở Việt Nam, nhiều báo cáo nghiên cứu khả thi trình bày NPV theo lợi nhuận kế toán thay vì dòng tiền, khiến kết quả bị lệch.
Key Points
- NPV = tổng PV dòng tiền vào trừ vốn đầu tư (và các dòng tiền ra).
- NPV > 0: tạo giá trị; NPV < 0: phá hủy giá trị.
- Dự án loại trừ nhau: chọn NPV cao nhất.
- Dùng dòng tiền tăng thêm, bỏ sunk cost, không trừ lãi vay vào dòng tiền khi đã chiết khấu bằng WACC.
- Khi mâu thuẫn với IRR hoặc payback, tin NPV.
Formula
NPV = CF0 + CF1 / (1 + r)^1 + CF2 / (1 + r)^2 + ... + CFn / (1 + r)^n
- CF0
- Dòng tiền tại thời điểm 0, thường là vốn đầu tư ban đầu (số âm).
- CFt
- Dòng tiền ròng tăng thêm của năm t, lấy từ dự báo dòng tiền dự án (sau thuế, gồm thay đổi vốn lưu động).
- r
- Tỷ lệ chiết khấu, thường là WACC hoặc chi phí vốn phù hợp với rủi ro dự án.
- n
- Số năm của vòng đời dự án.
Examples
Worked Example
Thẩm định dây chuyền đóng gói mới
Công ty TNHH Gốm sứ Bát Tràng Xanh (số liệu giả định) đầu tư 2.000 triệu đồng cho dây chuyền đóng gói. Dòng tiền ròng tăng thêm dự kiến: năm 1 là 800, năm 2 là 900, năm 3 là 1.000 triệu đồng. Chi phí vốn 10%.
- PV năm 1 = 800 / 1,1 = 727,27 triệu đồng.
- PV năm 2 = 900 / 1,21 = 743,80 triệu đồng.
- PV năm 3 = 1.000 / 1,331 = 751,31 triệu đồng.
- Tổng PV dòng tiền vào = 727,27 + 743,80 + 751,31 = 2.222,38 triệu đồng.
- NPV = 2.222,38 - 2.000 = 222,38 triệu đồng.
NPV dương khoảng 222 triệu đồng, nghĩa là sau khi bù đắp chi phí vốn 10%, dự án vẫn làm giá trị doanh nghiệp tăng thêm khoảng 222 triệu đồng tính theo tiền hôm nay. Dự án nên được chấp nhận nếu dự báo đáng tin cậy.
Real-World Scenario
Hội đồng đầu tư chọn giữa hai phương án nhà xưởng
Anh Dũng, trưởng phòng kế hoạch của một công ty may (giả định), trình hai phương án loại trừ nhau: thuê nhà xưởng (NPV 1,2 tỷ đồng, IRR 28%) và tự xây (NPV 3,5 tỷ đồng, IRR 19%).
Một số thành viên muốn chọn thuê vì IRR cao hơn. Anh Dũng giải thích hai phương án khác quy mô vốn, và mục tiêu là tối đa hóa giá trị, nên phương án tự xây với NPV cao hơn mới đúng, miễn là công ty huy động được vốn và chịu được rủi ro thanh khoản.
Exam Practice
Câu hỏi kiểu CFA Level I và ACCA FM
Dự án có dòng tiền -100, 30, 40, 50 (năm 0 đến năm 3), chi phí vốn 8%. Tính NPV và cho biết có nên chấp nhận không.
- 30 / 1,08 = 27,78.
- 40 / 1,08^2 = 34,29.
- 50 / 1,08^3 = 39,69.
- NPV = 27,78 + 34,29 + 39,69 - 100 = 1,76.
NPV ≈ 1,76 > 0 nên chấp nhận. Bẫy: chiết khấu cả CF0 hoặc dùng hàm NPV của bảng tính cho cả chuỗi từ năm 0, làm kết quả bị chia thêm 1,08.
Common Mistakes
Common Mistake
Đưa chi phí chìm vào NPV
Với dự án dây chuyền ở trên, công ty đã chi 300 triệu đồng thuê tư vấn khảo sát năm ngoái. Một nhân viên trừ khoản này vào NPV: 222,38 - 300 = -77,62 triệu đồng và đề xuất hủy dự án.
300 triệu đồng là sunk cost, đã chi dù dự án có làm hay không, nên không phải dòng tiền tăng thêm. NPV đúng vẫn là 222,38 triệu đồng. Đưa chi phí chìm vào khiến công ty bỏ lỡ một dự án tạo giá trị.
- Đưa sunk cost hoặc chi phí phân bổ chung không thay đổi vào dòng tiền dự án.
- Trừ lãi vay vào dòng tiền rồi lại chiết khấu bằng WACC, tính chi phí nợ hai lần.
- Dùng lợi nhuận kế toán thay cho dòng tiền, bỏ qua khấu hao và vốn lưu động.
- Chọn dự án loại trừ nhau theo IRR thay vì NPV.
Exam Tip
CFA Level I (Corporate Issuers), ACCA FM và CMA Part 2 đều coi NPV là tiêu chí chuẩn; đề thường gài các khoản sunk cost, chi phí cơ hội và vốn lưu động để kiểm tra bạn có chọn đúng relevant cash flow (dòng tiền thích hợp) hay không.